Van romantiek naar topsport

De traditionele wedstrijd tussen zeilende klipperschepen om de eerste thee van het seizoen zo snel mogelijk van China op de Londense markt te brengen, begon in het jaar 1866 op 29 mei. Maar pas op 11 juni konden Londenaars dat in de krant lezen, wegens de rudimentaire telegraafverbindingen van die tijd.

Daarna was het drie maanden stil, tot 5 september, toen de klippers Ariel en Taeping werden gesignaleerd terwijl ze vrijwel tegelijk Het Kanaal naderden. De Great Tea Race van 1866 zou na 14.000 mijl in een gelijk spel eindigen.

Met de Volvo Ocean Race kunnen we nu van start tot finish meekijken. Elke boot is volgehangen met camera’s en zelfs microfoons. Ze staan via de satelliet permanent in verbinding met de rest van de wereld. Bemanningsleden doen live mee in praatprogramma’s. Elke boot heeft een verslaggever aan boord als negende bemanningslid, die blogs, foto’s en video’s verstuurt. Zodra de boten een kust naderen, vliegen er helikopters boven. Er zijn zelfs plannen om de volgende keer drones mee te sturen, die ook midden op de oceaan vanuit albatrosperspectief kunnen filmen.

Is dit een gunstige ontwikkeling? De romanticus in ons heeft zijn twijfel. Die wil het liefst een paar momentopnamen en de ruimte ertussen opvullen met zijn fantasie. Om achteraf te lezen of te horen wat er is gebeurd, of had kunnen gebeuren. Maar de sportliefhebber juicht. Nog nooit was een van de grootste sportieve uitdagingen ter wereld zo dichtbij. We zien de humeuren aan boord, het moordende werk aan de lieren, het met twintig knopen of meer door de golven snijden dat iemand omschreef als „met een cabriolet door de wasstraat sjezen”.

Je kunt er in de huiskamer bijna-live bij zijn, negen maanden lang, op elk moment van de dag. Op het ‘virtual eye’-scherm van de Volvo Ocean-app zie je vrolijk gekleurde bootjes over de wereldzeeën schuiven, desgewenst in 3D. Oceaanzeilen als Lego-vermaak.

Maar al die gelikte beelden zijn ook bedrieglijk. Ze scheppen de illusie dat alles onder controle is; de natuur bedwongen door techniek en fitte mensen. Life on the extreme is het motto van deze race, maar de subtekst is dat het altijd aan de veilige kant van extreem blijft.

Toch is de zee geen natuurlijke habitat voor de mens. En op de nieuwste wedstrijdboten komen angstaanjagende krachten vrij. Dongfeng verloor de mast en Vestas Wind liep op een rif. En ja, ook dat laatste was een gruwelijk meeslepend reality-spektakel, waarbij gelukkig alleen de boot en enkele ego’s averij opliepen.

Maar het gekraak waarmee Vestas op de rotsen liep, maakte in seconden duidelijk hoe groot het risico is dat de zeilers nemen voor wie straks in Scheveningen met popmuziek en bubbels een feestje wordt gebouwd.