Sommige zonnebrandcrème ‘is voor de hele dag’

Dat stond vorige week in de Volkskrant

De aanleiding

Een basisschoolkind kan zomaar verbranden tijdens de grote pauze of met een gymles buiten. Zeker wanneer zo’n kind ’s ochtends door z’n ouders niet ingesmeerd is. Daar ligt een taak voor de juf of meester, vindt KWF Kankerbestrijding: die kan mooi helpen smeren, lezen we in de Volkskrant. En ook als een kind ’s ochtends wel een laagje crème heeft gekregen, dan heeft bijsmeren nut, staat in het stuk: „Na enkele uren rennen en ravotten is een zonnebrandcrème wel uitgewerkt.” Maar verderop in het stuk zegt een meisje: „‘Ik heb die van P20 en die is 40 euro, maar hij is wel voor de hele dag!’ roept Eva uit groep 4. Haar moeder beaamt dat.” Hoe zit het nu? Is er zonnebrand die zo lang meegaat?

En, klopt het?

Wel gesmeerd, toch verbrand? Dat kan. Hoe lichter de huid, hoe sneller je verbrandt en hoe lager de factor in je zonnebrand, hoe korter je beschermd bent. Maar ook gaat de werking van crèmes in de loop van de dag achteruit, zegt Jorrit Terra, dermatoloog en verbonden aan het UMC Groningen. Omdat het niet helemaal blijft zitten: door zweten of door afgeven op kleding. Daarnaast vermindert de werking van chemische filters, die beschermen tegen zonnestraling, in zonnebrandcrème na verloop van tijd.

Wanneer moet je dan bijsmeren? Vaak, adviseert het KWF: een per twee uur. Onderzoeksarts Jetske Ultee legt uit waar dat advies vandaan komt. „Crèmes moeten volgens Europese regels getest worden voordat ze op de markt komen. Dat gebeurt met proefpersonen in een laboratorium. Zo’n product moet dan minimaal twee uur de beloofde factor bieden.” Er zijn ook zonnebrandcrèmes die zeggen dat ze maar een keer per dag gesmeerd hoeven worden. Hoe zit het daar mee? In Nederland staan daarvan twee bekende merken bij de drogist: P20 en Vision. Op de fles van Vision staat: All day. Op een fles P20: Once a day sun protection.

Terra: „Hoe lang een crème werkt, daar kun je geen absolute getallen aan hangen.” De omstandigheden in laboratoria, waar de producten getest worden, verschillen (vaak) van de werkelijkheid. Hoe lang een product werkt en bescherming biedt ligt aan je huidtype, de omstandigheden buiten (bijvoorbeeld: hoe vochtig is het?) en de zonkracht.

En dat weet Riemann, de producent van P20, zelf ook. Want P20, zo wordt vermeld op de bijsluiter, beschermt „tot wel tien uur”. Maar niet altijd, dus.

Het merk Vision vermeldt ook dat het product de hele dag beschermt, maar zegt ook dat dat „afhankelijk [is] van huidtype, zonkracht en gekozen beschermingsfactor”. Op het doosje staat ook dat iemand met getinte huid die Vision factor 30 heeft gesmeerd minstens tien uur beschermd is en iemand met een zeer lichte huid 5 tot 7,5 uur. Je kunt dus niet zeggen dat een crème altijd en bij iedereen de hele dag beschermt.

Nog een reden waarom één keer per tien uur smeren geen goed idee is: uit onderzoek blijkt namelijk dat we zelf vaak niet goed smeren. We slaan per ongeluk stukjes over en gebruiken veelal (veel) te weinig crème – soms zo weinig dat de bescherming lager ligt dan de verpakking vermeldt. Vigfús Sigurdsson, dermatoloog in het UMC Utrecht, adviseert daarom meermaals achter elkaar te smeren. „Net als bij schilderen. Je hebt altijd wel iets gemist.” Juist omdat we slecht smeren is één keer in de tien uur wellicht geen goed idee: dan kun je het ook niet meer goedmaken met de volgende laag.

Conclusie

Hoe goed en hoe lang een crème beschermt, hangt af van verschillende factoren: zoals huidtype, zonkracht en hoeveel je zweet. Dermatologen waarschuwen daarom dat je er niet van uit kan gaan dat een crème langer dan twee uur beschermt. Ook producenten nuanceren de claims op hun verpakkingen zelf. De stelling is daarom grotendeels onwaar.