Sommige zonnebrandcrème ‘is voor de hele dag’

Dat stond vorige week in de Volkskrant

illustratie tamara pruis
illustratie tamara pruis

De aanleiding

Een basisschoolkind kan zomaar verbranden tijdens de grote pauze of met een gymles buiten. Zeker wanneer zo’n kind ’s ochtends door z’n ouders niet ingesmeerd is. Daar ligt een taak voor de juf of meester, vindt de KWF Kankerbestrijding: die kan mooi helpen smeren, lezen we in de Volkskrant. En ook als een kind ’s ochtends wel een laagje crème heeft gekregen, dan heeft bijsmeren nut, staat er in het stuk: „Na enkele uren rennen en ravotten is een zonnebrandcrème wel uitgewerkt.”

Maar verderop in het stuk komt een jong meisje aan het woord: „‘Ik heb die van P20 en die is 40 euro, maar hij is wel voor de hele dag!’ roept Eva uit groep 4. Haar moeder beaamt dat.”

Hoe zit het nu? Bestaat er wél zonnebrand die zo lang meegaat?

En, klopt het?

Wel gesmeerd, toch verbrand? Dat kan.

Hoe lichter de huid, hoe sneller je verbrandt en hoe lager de factor in je zonnebrand, hoe korter je beschermd bent.

Maar ook gaat de werking van zonnebrandcrèmes gedurende de dag achteruit, zegt dermatoloog Jorrit Terra, dermatoloog en verbonden aan het UMC Groningen. Omdat het niet helemaal blijft zitten: de crème kan eraf gaan door zweten of door af te geven aan je kleding. Daarnaast vermindert de werking van chemische filters, die je beschermen tegen zonnestraling, in zonnebrandcrème na verloop van tijd.

Wanneer moet je dan bijsmeren? Vaak, adviseert het KWF: eens per twee uur. Onderzoeksarts Jetske Ultee legt uit waar dat advies vandaan komt. „Crèmes moeten volgens Europese regels getest worden voordat ze op de markt komen. Dat gebeurt met proefpersonen in een laboratorium. Zo’n product moet dan minimaal twee uur de beloofde factor bieden.” Na die tijd weet je niet precies hoe lang jouw zonnebrand nog werkt, maar binnen die twee uur zou je goed moeten zitten.

Maar er zijn ook zonnebrandcrèmes op de markt die zeggen dat ze maar een keer per dag gesmeerd hoeven worden. Hoe zit het daar mee?

In Nederland staan daarvan twee bekende merken bij de drogist: het al eerder genoemde P20, en het merk Vision. Op de fles van Vision staat: All day. Op een fles P20: Once a day sun protection.

Terra: „Hoe lang een crème werkt, daar kun je geen absolute getallen aan hangen.” De omstandigheden in laboratoria, waar de producten getest worden, verschillen (vaak) van de werkelijkheid. Hoe lang een product precies werkt en bescherming biedt ligt aan je huidtype, de omstandigheden buiten (bijvoorbeeld: hoe vochtig is het?) en de zonkracht.

En dat weet Riemann, de producent van P20, zelf ook. Want P20, zo wordt vermeld op de bijsluiter, beschermt „tot wel tien uur”. Maar niet altijd, dus.

En het merk Vision vermeldt ook dat het product de hele dag beschermt, maar zegt ook dat dat „afhankelijk [is] van huidtype, zonkracht en gekozen beschermingsfactor”. Op de doos staat ook dat iemand met een getinte huid die Vision factor 30 heeft gesmeerd minstens tien uur beschermd is, maar iemand met een zeer lichte huid maar vijf tot 7,5 uur.

Je kunt dus niet zeggen dat een zonnebrandcrème altijd en bij iedereen de hele dag beschermt.

Er is nog een reden waarom maar één keer per tien uur smeren geen goed idee is. Uit onderzoek (bijvoorbeeld Hao Ou-Yang e.a., 2012) blijkt namelijk dat we zelf vaak niet goed smeren. We slaan per ongeluk stukjes over en gebruiken veelal (veel) te weinig crème – soms zo weinig dat de bescherming in het echt lager ligt dan op de verpakking wordt aangegeven. Vigfús Sigurdsson, dermatoloog in het UMC Utrecht, adviseert daarom altijd om meerdere malen achter elkaar te smeren. „Net als bij schilderen. Je hebt altijd wel iets gemist.” Juist omdat we slecht smeren is één keer in de tien uur wellicht geen goed idee: dan kun je het ook niet meer goedmaken met de volgende laag.

Conclusie

Hoe goed en hoe lang een zonnebrandcrème beschermt, hangt af van verschillende factoren: zoals je huidtype, de zonkracht, hoeveel je zweet. Dermatologen waarschuwen daarom dat je er niet van uit kan gaan dat een crème langer dan twee uur bescherming biedt. En ook producenten nuanceren de claims op hun verpakkingen zelf. De stelling is daarom grotendeels onwaar.