NRC in de zomer: seks zonder hitte, en het Noorden als terra incognita

Twee speciale producties op het gebied van vrije tijd, één waar de lezers zich nauwelijks over opwonden en één die tot een kleine storm van protest leidde. De lifestyle-bijlage LUX presenteerde vorige week zaterdag een seksspecial, 16 pagina’s met „seksuele voorlichting voor gevorderden”. Artikelen, nu eens vooral vanuit niet-mannelijk perspectief, over lesbische seks, seksfilms. Daarnaast 69 weetjes over seks en vrijen. Ja, dat aantal was nog ‘oh, la, la’, maar de tekst was overwegend feitelijk, bijna klinisch. Dit alles geïllustreerd met fruitvormige objecten.

Niets op tegen dat de krant eens zomers doet. Maar een advertentie voor de bijlage een week tevoren, waarin ook informatie werd beloofd over „aftrektechnieken”, had, begrijpelijk, geleid tot boze telefoontjes. De krant had er dus rekening mee gehouden dat het er wel eens om zou kunnen gaan spannen, met die bijlage. De chef bleef in het weekeinde stand-by. Extra troepen werden gemobiliseerd op de afdeling Klantenservice, met instructies hoe bellers te woord te staan. Een standaard-e-mail aan klagers lag klaar. Pedagogische insteek: „We leven in een geseksualiseerde samenleving. Boeken, films, commercials – ze zijn vaak seksueel getint. Seks is een wezenlijk onderdeel van het leven van ieder mens. Het is ook een onderwerp waar veel wetenschappelijk onderzoek naar wordt gedaan.”

Toch een beetje de toon van een pastoor op huisbezoek in de jaren vijftig, laat op de avond.

En toen gebeurde er… bijna niets. Twee lezers belden zaterdag op, een derde stuurde de „libertijnse” bijlage ongelezen terug. Een vierde belde de Wetenschapsredactie (sic) om die te bedanken en meteen een extra exemplaar te vragen voor „een kennis”. De redactie Opinie ontving vier boze brieven. Ik kreeg er één, van een lezer die meldde dat de Lux-bijlage hem deed denken aan het werk van dr. Oswalt Kolle, bekend van seksuologische pareltjes als Het wonder der liefde (1969) en Seksualiteit nu (1971). Overigens ging het er in die tijd doorgaans juist heel wat onstuimiger aan toe, getuige alleen al de bekende PSP-poster met naakte vrouw die nu niet meer mag van Facebook.

Eerlijk is eerlijk: de LUX werd wél goed gelezen: de bijlage schoot omhoog in de digitale leeslijst. Ja, seks verkoopt nog.

Maar ophef? Nou nee. Misschien lag het aan de zakelijke, bijna wetenschappelijke teksten, of de gestileerde vormgeving. Tussen al die appel- en peervormige objecten met broekjes aan was het nog lastig een geslachtsdeel te vinden – en gelukkig maar, wat mij betreft. Overdaad zal ook meespelen. Een blik in de kiosk levert al een lawine op aan min of meer verhitte seksvoorlichting voor volwassenen, van „mindful orgasms” (Marie Claire) tot „Lelijke blote poes; knuffelen met je naaktkat” (Linda).

Meer ophef, en hoe, ontstond over een festivalkaart in nrc.next voor de zomer, met tientallen locaties (Festival, 5 juni). In het Hoge Noorden kwamen de stenen uit het vet, toen de hoofdredacteur twitterde over deze „heerlijke” bijlage voor een „geweldige zomer”. Want waarom waren de provincies Groningen, Friesland en Drenthe op die kaart maagdelijk wit – met uitzondering van twee festivals op de Wadden, waaronder het onvermijdelijke Oerol? Viel daar dan verder niets te beleven? Randstedelijke arrogantie!

Het leidde in het Hoge Noorden tot veel hilariteit en geestige huisvlijt op Twitter, waar allerlei satirische varianten van de kaart opdoken („The North strikes back”), die wél melding maakten van de festivals Noorderzon, Retropop, Kadepop, Zomerjazz, Oerrock, en veel meer. Verbaast me niks; in mijn herinnering is zowat elke schuur of garage in Friesland een muziekfestival. Groningen was het zenuwcentrum van Herman Brood, ook niet de saaiste. Kurt Cobain stond twee jaar eerder op de planken in Groningen (1989) dan in Amsterdam (1991).

Waarom haalde dan niet één van al die andere noordelijk festivals de kaart? Redacteur Peter van der Ploeg, die het overzicht samenstelde, koos streng, zegt hij: hij selecteerde louter muziekfestivals en dan nog alleen nog de grote. „Dan moeten ze in het Noorden maar meer grote muziekfestivals organiseren”, zegt hij, een beetje ontdaan door alle kritiek.

Tja. Maar die criteria – louter muziek én louter groot (maar hoe groot dan?) – stonden nergens vermeld in de bijlage, niet echt transparant. Trouwens, Oerol is een theaterfestival, maar werd toch opgenomen, want: „Hors concours”. Waarom? Wegens de kwaliteit. Een derde criterium? Maar het ontbrekende theaterfestival Noorderzon, ook met muziekdeel, werd in NRC Handelsblad in 2014 nog besproken als „toptheater”.

Bovendien, in de uitleg naderhand over die kaart viel ik van het ene criterium in het andere (muziek, veel bezoekers, grote namen, kwaliteit). Maar waarom werd dan het „intieme” Amsterdam Woods wel opgenomen, en niet Retropop in Emmen? Het programma daar, met onder meer Van Dik Hout, Armand en The Nits, wordt aangevoerd door Tom Jones, toch geen kleintje. Ja, maar dat festival „past niet bij next” zegt Van der Ploeg. Wéér een ander criterium. Een tikje bozig wanhopig: „Moet ik dan Tom Jones in next gaan zetten?”

Ja, waarom niet? Die man is weer helemaal hip. Bovendien, nog iets verder terug in de tijd en je zit op het Festival Oude Muziek – très next – en dat staat er wél op.

Kortom, het Noorden slaat niet alleen terug, het heeft ook gewoon een punt. Bovendien is de krant recidivist, want twee jaar geleden ontbraken in de avondkrant op een Europese festivalkaart ook al vele namen, wat tot protest leidde. De krant plaatste een aanvulling. Vorig jaar kwamen er geen klachten over de jaarlijkse kaart.

Hoe dit goed te maken? Op de uitgebreide versie van de kaart die avondkrant NRC Handelsblad donderdag plaatste, waren wél enkele noordelijke festivals opgenomen. Nrc.next deed, op instigatie van de hoofdredacteur, een oproep voor een vervolgartikel: „Nrc.next zoekt: nét iets kleinere muziekfestivals buiten de Randstad.” Die kaart staat vandaag in nrc.next. Sympathiek idee, al is het tekstje erbij op nrc.nl wel weer tamelijk, nou ja, randstedelijk: „Onze kaart met zomerfestivals viel bijna overal in goede aarde. Alleen vanuit het noorden van het land priemden nogal wat gefronste wenkbrauwen onze kant op.”

Ja, zeg. Een kaart maken zonder criteria te vermelden, complete provincies overslaan, en dan zo’n toon?

Sorry is nog steeds het moeilijkste woord, kennelijk.

Ook een tikje retro, misschien.