Opinie

Heren politici, hier de domper op uw feestvreugde

Trek de killerjurk uit de kast, leg bier en bubbelwijn koud en zet de dansmuziek aan: het feest kan beginnen. De financiële meevallers vliegen Den Haag om de oren. En de gewone burger profiteert mee – dat staat vast.

De koopkracht stijgt dit jaar sowieso. En daar stopt het goede nieuws niet, want onze politici kunnen niet wachten om belastingcadeautjes uit te delen. De miljarden die de schatkist binnenstromen moeten worden rondgestrooid over het land! Niemand die het nog heeft over zuinig begroten, over het terugbrengen van het begrotingstekort naar nul. Ben jij gek!

De door Den Haag erkende en gecertificeerde economische goeroes van ons land – het Centraal Planbureau en De Nederlandsche Bank – voorspelden deze week eensgezind dat de economie harder gaat groeien dan verwacht. Daardoor valt het begrotingstekort van de overheid lager uit dan gedacht. Het tekort in 2016 is niet meer de eerder voorspelde 1,9 procent, maar zal ‘slechts’ 0,8 procent van het bbp bedragen. Algemene conclusie: het verschil, een bedrag tussen de 5 en 7,5 miljard euro, mag het kabinet uitgeven. Zodat het tekort gewoon weer de voorspelde 1,9 procent wordt.

We zijn allemaal Keynesianen nu. Bijna niemand die nog betoogt dat er wéér een economische klap kan komen en dat we dan snel bij de gevreesde rode lijn van 3 procent tekort zitten. Geloof me, ik heb ook geen zin de zuurpruimerige buurvrouw uit te hangen die, net als het feest op gang komt, klaagt over geluidsoverlast – maar het zit me toch niet lekker.

Begrijp me goed. Ik ben voor een hervorming van het belastingstelsel. Ik vind van harte dat de belastingen omlaag moeten na jaren te zijn verhoogd. Lagere lasten op werken zijn een uitstekend idee. Het zal de economie en de burger goed doen.

Maar ik heb het bange vermoeden dat we de lessen van de crisis vergeten. We zijn niet klaar. Onze financiële sector is nog steeds te groot. De hypotheekberg is nog steeds te hoog. En de mechanismen die ervoor zorgden dat wij bovengemiddeld werden getroffen door de crisis bestaan nog steeds.

Het CPB en DNB analyseerden een paar maanden geleden nog haarscherp wat er mis is. We bouwen heel veel vermogen op via het verplichte pensioenstelsel en via huizen waarvoor we eerst hoge schulden aangaan. Dat maakt ons gretige consumeerders in tijden van bloei. De huizenprijzen stijgen, we voelen ons rijk, we gaan meer consumeren. En dat maakt ons depri in tijden van neergang: dan daalt de consumptie snel. DNB en CPB adviseerden daar wat aan te doen: laat mensen minder vermogen opbouwen via huizen en pensioenen. Dat maakt ons minder kwetsbaar. Dit is een immens politiek waagstuk waar hervormingsmoe Den Haag geen trek in lijkt te hebben. Toen Klaas Knot laatst adviseerde de hypotheekruimte verder te beperken, had Den Haag er geen oren naar. Laat staan naar een verdere beperking van de hypotheekrenteaftrek, of een versobering van het pensioenstelsel.

Er liggen meer enorme kwesties op tafel. Wat is een werknemer anno 2015? Lijken zelfstandigen en mensen in loondienst niet erg op elkaar? Is het redelijk dat we hen (fiscaal) zeer verschillend behandelen?

We moeten, kortom, verder hervormen. Dat kost geld. Als we daarvoor de miljardenmeevaller gebruiken: prima. Nu krijg ik het gevoel dat we het geld gaan rondstrooien onder het mom van een belastinghervorming die die naam niet waard is. Ik hou van gezelligheid, maar voorlopig ga ik op dit feest even met een glaasje wijn in een hoekje staan.