Sensatiefoto verdraait werkelijkheid

Illustraties Cyprian Koscielniak

Tijdens de Joegoslavische burgeroorlog was ik als UN Military Observer geplaatst in zowel Kroatië, Servië als Bosnië. Ik verzeker u dat het geen strijd was van de good guys tegen de bad guys. Er waren geen good guys, het waren allemaal bad guys.

Op een foto bij ‘Het Grote Verhaal’ (8/6) komt hij weer opdraven: de uitgemergelde moslimgevangene achter het prikkeldraad van het Servische concentratiekamp Omerska. Maar waar is het prikkeldraad? Er is slechts een stuk halfhoog kippengaas zichtbaar. En waar zijn al die andere uitgemergelde gevangenen? Op de foto lijken ze niet ondervoed te zijn.

Ja, er was in Omerska een interneringskamp. Maar dat was niet gericht op het uithongeren en vermoorden van gevangenen. Deze foto is deel van een reportage van een op sensatie en stemmingmakerij beluste Britse televisieploeg. Een aantal geïnterneerden werd door de tv-ploeg achter het kippengaas opgesteld met de (waarschijnlijk al zijn leven lang) magerste man centraal in beeld. Dit was het ‘bewijs’ van het brute Servische optreden. Dit moest de wereld zien om ingrijpen te rechtvaardigen. Het was een leugen uit de categorie: Colin Powell ‘bewijst’ in de VN dat Saddam Hoessein vernietigingswapens bezit. Maar de Britse reportage deed (en doet nog steeds) zijn werk: Servië werd als enige verkrachter van het recht gebrandmerkt en werd later met bombardementen gedwongen een deel van haar grondgebied (Kosovo) af te staan aan de erkende criminelen van het Kosovaarse ‘bevrijdingsleger’, het UCK. De vraag rest: werden de media aangestuurd door de politiek of werd de politiek aangestuurd door de media. Zoals altijd is de waarheid het slachtoffer.