Opinie

Hervormen? Wat zou Cameron bedoelen?

Terwijl het langste Griekse drama uit de geschiedenis aan zijn 127ste bedrijf bezig is, zijn de machinaties van start gegaan om die ándere dreigende exit te managen. De Britse premier David Cameron had de verkiezingen nog niet gewonnen, of hij liet de Britten weten dat hij EU-hervormingen „bovenaan de agenda” wil zetten. En uiterlijk in 2017 spreken de Britten zich bij referendum uit over het EU-lidmaatschap.

Cameron vatte de koe bij de horens. Tijdens een Europese top die over iets heel anders ging gaf hij een persconferentie over EU-hervormingen. Het irriteert zijn collega’s mateloos, maar Cameron gebruikt die toppen vooral nog om het thuisfront te tonen dat hij in charge is. Hij reisde ook naar Berlijn, Parijs en Den Haag om zijn ideeën met regeringsleiders te bespreken. Als je tv keek en de kranten las, kreeg je echt de indruk: die man is hard bezig. Wat je niet hoorde, is hoe zijn gesprekspartners achter de schermen reageerden. In één vraag samengevat: over welke hervormingen heeft hij het?

Bondskanselier Merkel vroeg het Cameron, op de man af. Ze kreeg geen antwoord. De Franse president Hollande kwam er evenmin achter. Ook de arme Mark Rutte, die wil bemiddelen tussen het Verenigd Koninkrijk en het continent, kreeg nul op het rekest. Rutte wil een lijstje concrete punten van de Britten, zodat hij aan de slag kan. Maar Cameron heeft helemaal geen lijstje concrete punten. Het leek hem ook in de verste verte niet te interesseren. Hij bleef uiterst vaag. De suggestie om in Brussel met experts te praten die weten wat er juridisch en politiek allemaal mogelijk is, wuifde Cameron weg. Stelletje eurocraten, daar wil hij niks mee te maken hebben.

Eindelijk komen de Europese leiders erachter dat Cameron geen echte Europese agenda heeft, laat staan lijstjes. Alles wat hij wil, is zijn Conservatieve Partij, tot op het bot gespleten over Europa, bijeenhouden en aan de macht houden. Daarvoor moet hij blijven toeteren dat Europa niet werkt en dat de begroting/migratiepolitiek/regelzucht anders moet.

Tot nog toe werkt het. Cameron weet dat de Britten exact het Europa hebben dat ze willen: veel markt, weinig politieke eenheid. Aan alles waar ze geen zin in hebben, doen ze nu al niet mee: de euro, Schengen, bankenunie, justitiesamenwerking – de lijst is lang.

Het oud-hoofd juridische zaken van de Europese Raad, die alle EU-verdragen kent en menig land met juridische trucs uit impasses heeft geholpen, zette laatst alle mogelijke Britse relaties met de EU op een rij. Hij vond er zeven, van ‘Zwitserse optie’ tot een ‘semi-lidmaatschap’. Alle zeven zijn onwerkbaar, concludeerde hij, voor de ene partij of voor de andere. De status quo is beter voor iedereen.

Kan Londen dan ‘meer markt’ krijgen en ‘minder regels’? Niet echt. Op de interne markt moeten regels voor iedereen gelden. Als je steeds meer landen toelaat (waarvoor Londen altijd heeft gepleit) en steeds meer globaliseert (idem), krijg je vanzelf meer Europese regels. Die vervangen trouwens 28 uiteenlopende nationale wetten, dus bureaucratisch gezien is dit juist een versimpeling.

Cameron begrijpt dat andere EU-landen hem geen opt-out van die regels kunnen bieden, laat staan een uitzonderingspositie bij het vrij personenverkeer. Maar hij kan dat niet hardop zeggen. Zijn eurofobe achterban zou hem afmaken en de partij splijten. Dus blijft Cameron vaagheden debiteren over te veel regels en immigranten in Europa.

Dit gaat niet over onderhandelingen of een andere EU, dit gaat over één land dat heel Europa wil gijzelen met zijn binnenlandse electorale agenda – en dat tot 2017. Het Griekse drama is er niets bij.