Bekende zwarte activiste VS blijkt blank

Ouders van een Amerikaanse activiste, hoogleraar en tv-commentator zeggen dat ze zich ten onrechte presenteert als Afro-Amerikaans.

Rachel Dolezal, 19 jaar later, in haar huidige verschijning.
Rachel Dolezal, 19 jaar later, in haar huidige verschijning.

De Amerikaanse Rachel Dolezal (37) was een uitgesproken en mediagenieke woordvoerder van de Afro-Amerikaanse gemeenschap. De hoogleraar Africana Studies en voorzitter van de National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) in de stad Spokane verscheen sinds de rellen in Ferguson, vorig jaar zomer, regelmatig in de Amerikaanse en internationale pers. De afgelopen maanden haalde ze vaak het nieuws, omdat ze doodsbedreigingen en racistische brieven ontving.

Tot donderdagavond opeens bleek dat Rachel Dolezal met een leugen rondliep. Ze is helemaal niet zwart. Haar ouders zijn niet de Afro-Amerikanen op een foto die ze vaak toonde. Haar echte moeder, Ruthanne Dolezal, liet weten dat haar dochter al jarenlang liegt over haar identiteit. „Ze begon zichzelf te vermommen in 2006 of 2007. Het is triest dat Rachel zichzelf niet meer is.” Volgens haar moeder heeft Rachel Tsjechisch, Zweeds en Duits bloed.

De leugen van Rachel Dolezal raakt aan een gevoelig thema in de Verenigde Staten. Ras is door de historische context van slavernij en segregatie een zelden besproken onderwerp, zeker tussen blank en zwart. Tegelijkertijd is het alom aanwezig. Amerikanen moeten hun ras invullen op officiële documenten.

Toen Dolezal benoemd werd in de Raad van Toezicht voor de politie van de gemeente Spokane, in de staat Washington, vulde ze in dat ze blank, zwart en Indiaans bloed heeft. Eén van de twee zwarte ‘zoons’ met wie Dolezal vaak op de foto ging, is in werkelijkheid een door haar ouders geadopteerde broer. Met haar ouders heeft Dolezal al jaren geen contact meer.

Rachel Dolezal is veel op televisie te zien geweest sinds de rellen in Ferguson. Ze was buitengewoon kritisch over hypocrisie onder blanke Amerikanen. Zo merkte ze vol sarcasme op dat zwarten de met drie Oscars bekroonde film 12 Years A Slave achter op het balkon van de bioscoop moeten zien, zodat ze niet afgeleid worden „door het gegrinnik van blanken op gênante of verkeerde momenten”.

Het bedrog kwam uit toen Dolezal melding maakte van racistische pakketjes, die ze in de brievenbus van het NAACP-kantoor vond. Het was de negende keer in korte tijd dat de groep deze pakketjes ontving, en de politie nam de melding serieus.

Een lokaal televisiestation had argwaan, en suggereerde dat Dolezal, die als enige een sleutel van de brievenbus heeft, de post misschien zelf had gemaakt. „Als moeder van twee zwarte kinderen zou ik dat nooit doen”, zei ze. Daarna vroeg de interviewer of een zwarte man met wie ze op de foto staat, echt haar vader is.

„Ik weet niet wat u impliceert.”

„Bent u Afro-Amerikaans?”

„Ik begrijp de vraag niet. Ja, dat is mijn vader.”

Dolezal reageerde later in een geschreven reactie dat haar ras „een complex onderwerp” is. „Ik denk niet dat iedereen dat begrijpt.” Ze zegt ook: „We komen allemaal van het Afrikaanse continent.”

Het gemeentebestuur van Spokane onderzoekt of Dolezals bedrog gevolgen heeft voor haar rol als toezichthouder op de politie. De landelijke NAACP zegt in een reactie: „We moedigen Amerikanen met verschillende achtergronden aan om actief te worden in onze organisatie.”