Andere christenen, voel je welkom

Het was een partij van gereformeerden. Maar de ChristenUnie telt steeds meer katholieken en evangelischen. Vandaag houden ze een congres.

Fractievoorzitter Arie Slob wordt door partijgenoten ‘verbindend, betrokken en behendig’ genoemd.
Fractievoorzitter Arie Slob wordt door partijgenoten ‘verbindend, betrokken en behendig’ genoemd. Foto Martijn Beekman/ANP

Ze gaat iedere zondag naar de mis. Haar kinderen zijn gedoopt en gevormd. Een kaarsje branden? Doet ze ook regelmatig. Janny Joosten uit Enschede is, kortom, een échte katholiek. „Zo ben ik opgevoed. Dat krijg ik er nooit meer uit.”

Toch is Joosten gemeenteraadslid voor de protestantse ChristenUnie. Die keuze was voor haar tamelijk eenvoudig, vertelt ze. Ze voelt zich volstrekt niet vertegenwoordigd door het CDA – zeker sinds die partij samenwerkte met de PVV. En de ChristenUnie draagt de waarden uit waar zij als belijdend katholiek sterk aan hecht: omzien naar de ander, duurzaamheid, respect voor elkaar. „Dat gaat over muurtjes van kerken heen.”

Janny Joosten is niet de enige katholiek in de ChristenUnie – wél de enige katholieke volksvertegenwoordiger. Dat moeten er meer worden, vindt de partij. In de Tweede Kamer is de ChristenUnie invloedrijk, ondanks haar beperkte omvang (vijf zetels): onder leiding van Arie Slob profiteerde de partij de laatste jaren van haar rol als gedoogpartner van het kabinet. Nu wil ze ook toegankelijker worden voor gelovigen buiten de eigen gereformeerde kring: sociaal bewogen of conservatieve katholieken, maar ook evangelische christenen – een snel groeiend segment.

Ketterij en vervloekte afgoderij

Dus neemt de ChristenUnie vandaag een kleine, maar veelbetekenende stap. Op het jaarlijkse partijcongres stemmen de leden over een aanpassing van de beginselverklaring. Die verwijst nu nog naar de Drie Formulieren van Enigheid – al eeuwen het belangrijkste fundament onder het Nederlandse protestantisme. Alleen: daarin staan lelijke dingen over niet-gereformeerden. Zo heet de rooms-katholieke mis „een vervloekte afgoderij” en de volwassenendoop – gebruikelijk onder evangelische christenen – „ketterij”.

Deze vijandige taal vormt een „ongewenste drempel” om actief te worden worden voor de partij, denken ze bij de ChristenUnie. Wie lid wordt, moet namelijk de verklaring onderschrijven. Dus ligt er nu een nieuwe tekst.

Schudt de ChristenUnie haar ideologische veren af? Nou, dat ook weer niet, zeggen leden en bestuurders. Ze wijzen erop dat de nieuwe beginselverklaring breed gesteund wordt: op een polemiek op de opiniepagina’s van het Nederlands Dagblad en Reformatorisch Dagblad na heeft de voorgenomen aanpassing nauwelijks voor rumoer gezorgd in de partij.

Bij de oprichting, vijftien jaar geleden, was de ChristenUnie nog vooral een partij voor drie gereformeerde stromingen. Inmiddels voelen gelovigen van diverse pluimage zich er thuis. „Je ziet een sterk individualiseringsproces”, zegt Remco van Mulligen, historicus, ChristenUnie-lid én belijdend katholiek. „Het gaat bij de ChristenUnie steeds meer om: heb je een levende relatie met Jezus – en wil je ernaar leven? Dan is het al gauw goed.”

Te werelds

De meeste toeloop valt te verwachten van evangelische christenen. Een deel kiest al langer voor de partij, maar veel stemmen ook niet omdat ze de politiek te ‘werelds’ vinden. Dat is aan het veranderen, zeggen kenners – en daarmee komt een flink kiezerspotentieel in beeld. „Politiek begint een item te worden in die stroming”, zegt Ed Anker, CU-wethouder in Zwolle die zelf overstapte van een gereformeerde naar een evangelische kerk.

Het gaat de ChristenUnie goed: nog nooit zoveel wethouders en raadsleden, burgemeesters in twaalf gemeenten, de grootste partij in een middelgrote stad als Zwolle. De kans is groot dat de ChristenUnie als bewezen gesprekspartner ook na volgende Kamerverkiezingen een rol blijft spelen in de Haagse politiek.

Zal dat ook gebeuren onder leiding van Arie Slob? In de partij is iedereen dol op de politiek leider: ze noemen hem verbindend, betrokken en behendig in het Haagse onderhandelingsspel. Maar, zo klinkt het ook: Arie weet wanneer hij moet vertrekken. En er staat een duidelijke opvolger klaar: Gert Jan Segers, een mediageniek Kamerlid dat opzien baart met zijn strijd tegen prostitutie en een scherpe toon jegens de islam.

Het zou zomaar kunnen, zeggen insiders, dat de ChristenUnie binnenkort een fluwelen leiderschapswissel wacht – à la Klaver en Van Ojik bij GroenLinks. „Ik denk niet dat Arie zijn pensioen gaat halen in de Kamer”, zegt Ed Anker. „Hij heeft nooit gedacht: ik bén de partij.”