Spinozapremie 2015 voor vier wetenschappers

De Spinozapremie Foto ANP / Evert Jan Daniels

Vier Nederlandse wetenschappers hebben vandaag de Spinozapremie gewonnen. De premie staat ook wel bekend als de Nederlandse Nobelprijs en is de hoogste wetenschappelijke prijs van Nederland: 2,5 miljoen euro.

Een van de winnaars, de Leidse hoogleraar statistiek Aad van der Vaart, laat morgen in NRC Handelsblad weten dat hij het hoge geldbedrag dat aan de prijs verbonden zit, een bezwaar vindt:

“Eerlijk gezegd ben ik er niet vóór dat zulke enorme bedragen uitgereikt worden.”

Met de premie kan hij 35 promovendi en postdoctorale onderzoekers aannemen:

“Dat is eigenlijk te veel.”

Wellicht moet Van der Vaart eens praten met een van de andere winnaars van dit jaar: Cisca Wijmenga, hoogleraar humane genetica aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Eigenlijk is het veel te weinig”, zegt zij. Ze wil het DNA van 167.000 Groningers laten analyseren. De labkosten zijn 167 miljoen euro of, met een beperktere techniek, ruim 8 miljoen. “Dan nog kom ik geld tekort.”

Het geld hoeft niet in één keer op

Het is bekend: de ene tak van wetenschap vergt meer geld dan de andere. Maar onderzoeksfinancier NWO, die de Spinozapremie uitreikt, overweegt toch niet om de hoogte van de prijs te laten afhangen van het vakgebied. “Dat kunnen en willen we niet”, reageert de voorlichter. De laureaten mogen het geld ook aan onderwijs of wetenschapscommunicatie besteden, en het hoeft niet in één keer op.

“De premie heeft een looptijd tot het einde van de wetenschappelijke carrière van de laureaat.”

Behalve voor Aad van der Vaart en Cisca Wijmenga zijn de Spinozapremies dit jaar voor Birgit Meyer (Universiteit Utrecht) en René Janssen (TU Eindhoven). Antropoloog Meyer bestudeert religieuze praktijken; chemisch ingenieur Janssen ontwikkelt technologie voor zonnecellen.

NWO, dat wetenschapssubsidies van de overheid verdeelt, maakte de winnaars zojuist bekend. De uitreiking volgt in september.

Gerard ’t Hooft

De Spinozapremie bestaat sinds 1995. In totaal kregen 77 wetenschappers de premie, onder wie 15 vrouwen. Dit jaar wonnen twee vrouwelijke wetenschappers; dat gebeurde pas tweemaal eerder. Bekende laureaten zijn Nobelprijswinnaar Gerard ’t Hooft (natuurkunde) en de latere minister Ronald Plasterk (moleculaire biologie).

    • Hester van Santen