Shell versus Seattle. Wie gaat er winnen?

Aan de Amerikaanse westkust staat Shell op het punt met een gigantisch boorplatform uit te varen naar de noordpool. De haven van Seattle wordt de thuisbasis. Maar dat ziet de stad niet zitten.

‘Kajaktivisten’ protesteren in de baai van Seattle tegen het uitvaren van het boorplatform Polar Pioneer (rechtsachter in beeld). foto Jason Redmond / reuters
‘Kajaktivisten’ protesteren in de baai van Seattle tegen het uitvaren van het boorplatform Polar Pioneer (rechtsachter in beeld). foto Jason Redmond / reuters

Seattle maakt zich op voor het vertrek van Shells reusachtige boorplatform de Polar Pioneer naar de Chukchi-zee ten noorden van Alaska. Het platform gaat proefboren in het noordpoolgebied.

Het felgekleurde gevaarte valt in de haven niet te missen. Met zijn gele basis op acht dikke palen en piramidevormige boortoren van 120 meter hoogte ligt het schuin tegenover de moderne skyline van de stad aan de Amerikaanse westkust.

Honderden havenwerkers zijn in de weer bij Terminal 5 om het boorplatform, eigendom van contractant Transocean, klaar te maken voor de missie in de Chukchi-zee. Shell kreeg dit voorjaar toestemming van de Amerikaanse regering om voor het eerst sinds 2012 proefboringen uit te voeren in de afgelegen regio, die volgens de Geological Survey van de Verenigde Staten 90 miljard vaten olie bevat.

„We zijn ons boormaterieel aan het laden, net als de toeleveringsschepen, met alles van boorpijpen en omhulsels tot chemicaliën en levensmiddelen”, zegt Curtis Smith, woordvoerder van Shell Alaska. Het energieconcern loopt internationaal voorop bij pogingen om de uiterst moeilijk toegankelijke olie van het noordpoolgebied aan te boren. „Zodra we er zeker van zijn dat het boormaterieel en de bemanning klaar zijn om naar het noorden te varen, zullen ze vertrekken.”

De stad moet er niets van weten

Niet als het aan de ‘kajaktivisten’ van Seattle ligt. Honderden demonstranten in kajaks gingen in mei al het water van Elliott Bay op om de Polar Pioneer ,,onwelkom te heten”. En ze staan nu weer te trappelen om het aanstaande vertrek van de vloot van Shell richting Alaska te verstoren. Er is een protestbeweging. ‘sHellno’ verzorgt speciale kajaktrainingen en coördineert het uitlenen van boten. De ‘paddle in Seattle’ heet de protestactie, naar de roemruchte ‘Battle of Seattle’ van 1999: het eerste grote oproer tegen globalisering en een legendarische uiting van de protestcultuur van de stad.

Het boorplatform van Shell heeft op veel inwoners van Seattle de werking van een rode lap op een stier: het mobiliseert burgers tegen klimaatverandering – een kwestie die jarenlang naar de achtergrond was gedrukt door de crisis, maar nu weer aan prominentie wint. Niet alleen milieuactivisten, ook het stadsbestuur voert gedreven campagne om Shell te dwarsbomen. De metropool acht de aanwezigheid van het boorplatform een smet op Seattles imago van schone, duurzame stad. Gemeenteraadslid Mike O’Brien noemt het boorplatform „een monument voor de arrogantie van de olie-industrie.”

Voor Shell is deze haven ideaal

Voor Shell is de diepzeehaven van Seattle een ideale overwinteringsplaats voor jaarlijkse missies naar de afgelegen regio ten noorden van Alaska, waar geen havenfaciliteiten zijn. Daar kan slechts drie maanden per jaar worden geboord, van half juli tot half oktober. Dan vriest de zee dicht en moet de boorvloot er weg.

„Ik vind het afschuwelijk dat ze Seattle hiervoor willen gebruiken en dat wij bij dit project betrokken zijn geraakt”, zegt O’Brien. Het gemeenteraadslid onderschrijft de argumenten van milieuorganisaties tegen oliewinning in de poolregio: er zijn geen faciliteiten in het afgelegen gebied om op te treden tegen een eventueel olielek. Volgens Shell, dat zelf voor noodvoorzieningen zorgt, is de olie juist nodig om de komende decennia energie te blijven leveren aan de groeiende wereldbevolking. „In een rationele wereld betekent een smeltende ijskap niet dat we meer olie moeten aanboren”, betoogt O’Brien. „Wat Shell probeert te doen vanuit Seattle is onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen nog verder vergroten. Als vertegenwoordiger van Seattle verwerp ik dat volledig. Wij willen Shell hier niet. Ik zal doen wat ik kan om Shell ervan te weerhouden om dit als zijn thuishaven te gebruiken.”

Op lokaal niveau wordt de omstreden oliewinning in het noordpoolgebied dus tegengewerkt, ondanks de federale toestemming. Maar de middelen van het stadsbestuur zijn beperkt. Vergunningen worden aangevochten en druk wordt opgevoerd op de havencommissie om Shell geen toestemming te geven voor langere tijd in Seattle te blijven. Een vergadering van de havencommissie werd deze week verstoord door luidruchtige demonstranten.

Seattle is een echte activistenstad

De weerstand tekent deze stad, die al jaren een activistische koers vaart op het gebied van milieu- en klimaatbeleid. Seattle was bijvoorbeeld de eerste stad in de Verenigde Staten die toezegde de doelstellingen van het Kyoto-verdrag rond de uitstoot van broeikasgassen te zullen nastreven, nadat de regering van George W. Bush dat akkoord juist had verworpen. Ook nam Seattle het initiatief voor een eigen klimaatplan. Meer dan duizend Amerikaanse steden en dorpen volgden.

Nu verwerpt Seattle dus het federale milieubeleid op het gebied van noordpoololie. „Dit vloeit voor een deel voort uit een gevoel van frustratie over gebrek aan nationaal leiderschap als het gaat om het klimaatbeleid”, zegt Eric de Place van het Sightline Instituut in Seattle, een liberale denktank. De toestemming van de regering-Obama aan het adres van Shell om in het poolgebied te boren is volgens hem ,,een zwarte vlek op zijn staat van dienst voor het milieu. De enige optie die we hebben, is om dit probleem te bestrijden op lokaal niveau.”