Shell botst met activistisch Seattle

‘Kajaktivisten’ in Seattle maken zich op voor een groot protest bij het vertrek van Shells boorplatform naar Alaska.

Honderden kajaks werden in mei al ingezet bij de actiePaddle in Seattle tegen Shell. De ‘Kajaktivisten’ willen het Shell-boorplatform zoveel mogelijk proberen te hinderen als het vertrekt richting Alaska.
Honderden kajaks werden in mei al ingezet bij de actiePaddle in Seattle tegen Shell. De ‘Kajaktivisten’ willen het Shell-boorplatform zoveel mogelijk proberen te hinderen als het vertrekt richting Alaska. Foto Jason Redmond / Reuters

In een kleine kajak met het opschrift ‘Red het Arctisch gebied’ peddelt Carlo Voli af op de Polar Pioneer, het reusachtige boorplatform dat Shell deze zomer wil gebruiken voor proefboringen in de noordpoolregio. Met zijn gele basis op acht dikke palen en piramidevormige boortoren van 120 meter hoog, ligt het platform sinds vorige maand in de haven van Seattle, schuin tegenover de moderne skyline van de stad aan de westkust.

Voli leidt een groep ‘kajaktivisten’, milieuactivisten in kajaks, bij een training voor protestacties in Elliott Bay. Seattle maakt zich op voor die éne grote gebeurtenis: het uitvaren van het boorplatform naar Alaska. De kajaktivisten willen dat vertrek belemmeren. Vandaag leren ze noodmanoeuvres, bijvoorbeeld wat te doen als er iemand omslaat. „Veiligheid gaat boven alles”, zegt Voli, die rekent op een grote vloot van kajaks op het moment dat Shell de trossen losgooit.

Op het felgekleurde gevaarte dat hoog uit het water rijst zijn honderden havenwerkers van Terminal 5 sinds vorige maand in de weer. Ze maken het platform, eigendom van contractant Transocean, klaar voor zijn missie in de Chukchi-zee. Shell heeft dit voorjaar toestemming gekregen van de Amerikaanse regering om voor het eerst sinds 2012 proefboringen uit te voeren in de afgelegen poolregio, die volgens de Geological Survey van de Verenigde Staten 90 miljard vaten olie bevat.

„We zijn ons boormaterieel aan het laden, en de toeleveringschepen, met alles van boorpijpen en omhulsels tot chemicaliën en levensmiddelen”, zegt Curtis Smith, woordvoerder van Shell Alaska. Het energieconcern loopt internationaal voorop bij pogingen om de uiterst moeilijk bereikbare olie van het noordpoolgebied aan te boren. „Zodra we er zeker van zijn dat het boormaterieel en de bemanning klaar zijn om naar het noorden te varen, zullen ze vertrekken, ergens medio juni.”

Shell ziet de diepzeehaven van Seattle als een ideale thuishaven en overwinteringplaats voor jaarlijkse missies naar de afgelegen regio ten noorden van Alaska, waar geen havenfaciliteiten zijn. Daar kan slechts drie maanden worden geboord, van half juli tot half oktober. Dan vriest de zee dicht en moet de boorvloot er weg.

De milieubeweging is vastbesloten Shell zoveel mogelijk te hinderen. Honderden kajaktivisten gingen in mei al het water van Elliott Bay op om de Polar Pioneer „onwelkom te heten”. De ‘Paddle in Seattle’ werd de actie genoemd, een verwijzing naar de roemruchte ‘Battle of Seattle’ van 1999, het eerste grote oproer tegen globalisering en een legendarische uiting van de protestcultuur van de stad.

„We kunnen maar een bepaalde hoeveelheid olie verbranden, voordat het klimaat te heet wordt”, zegt demonstrant Karen Farnsworth. „Schone energie is de toekomst, olie is van het verleden. Maar grote ondernemingen blijven ermee doorgaan. We moeten hier iets aan doen, te beginnen in Seattle.”

Niet alleen de milieubeweging, ook het stadsbestuur voert een gedreven campagne om Shell te dwarsbomen – en daarmee het federale besluit de boringen toe te staan. De metropool acht de aanwezigheid van het boorplatform een smet op zijn imago van schone, duurzame stad.

„Het vervult me van afschuw dat ze Seattle hiervoor willen gebruiken en dat wij bij dit project betrokken zijn geraakt”, zegt gemeenteraadslid Mike O’Brien op het stadhuis van Seattle. Hij noemt het boorplatform „een monument voor de arrogantie van de olie-industrie.”

De weerstand is tekenend voor de stad, die al jarenlang een actief milieu- en klimaatbeleid voert. Seattle was bijvoorbeeld de eerste stad in de Verenigde Staten die toezegde de doelstellingen van het Kyoto-Protocol rond uitstoot van broeikasgassen te zullen nastreven, nadat de regering van George W. Bush die juist had verworpen. Seattle maakte een eigen klimaatplan en meer dan duizend Amerikaanse steden en dorpen volgden dat voorbeeld.

Nu verwerpt de stad het federale beleid op het gebied van Noordpoololie. „Dat komt door een gevoel van frustratie over gebrek aan nationaal leiderschap met betrekking tot klimaatbeleid”, zegt Eric de Place van het Sightline Instituut in Seattle, een liberale denktank. De toestemming die de regering-Obama Shell gaf om in het poolgebied te boren is volgens hem „een zwarte vlek op zijn staat van dienst voor het milieu. De enige optie die we hebben is om dit probleem te bestrijden is op het lokale niveau”.

Op het stadhuis onderschrijft Mike O’Brien de argumenten van milieuorganisaties tegen oliewinning in de poolregio: er bestaan geen faciliteiten in het afgelegen gebied om een eventueel olielek te bestrijden. Daarbij: de olie zou in de bodem moeten blijven als de wereld iets wil doen aan klimaatverandering. Maar volgens Shell, dat zelf voor noodvoorzieningen zorgt, is de olie nodig om de komende decennia in energie te kunnen blijven voorzien voor de groeiende wereldbevolking.

„In een rationele wereld betekent een smeltende ijskap niet dat we meer olie moeten aanboren”, betoogt O’Brien. „Wat Shell probeert te doen vanuit Seattle is onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verder vergroten. Als vertegenwoordiger van Seattle verwerp ik dat volledig. Wij willen Shell hier niet. Ik zal doen wat ik kan om Shell ervan te weerhouden om deze stad als hun thuishaven te gebruiken.”

Maar de middelen van het stadsbestuur zijn beperkt. Men vecht vergunningen aan, men oefent druk uit op de gekozen havencommissie om Shell toestemming te weigeren langere tijd in Seattle te blijven. Een vergadering van die havencommissie werd deze week verstoord door luidruchtige demonstranten. Smith van Shell Alaska wijst op het contract dat Shell sloot met met werfbedrijf Foss in Seattle: dat is gewoon rechtsgeldig.

„De regering laat ons in de steek, en dus moeten we actie ondernemen,” zegt kajaktivist Emily Johnston. „We willen niet medeplichtig zijn aan dit project, we willen dat het helemaal niet gebeurt.”