Niets aan de hand voor Oranje? Gevaar van ‘Minsk 1995’ dreigt

Oranje speelt vanavond een cruciaal duel tegen Letland. „Iedereen is toch al een beetje met zijn hoofd op de playas.”

Bij de aankomst op het vliegveld waren er, zoals dat gaat tegenwoordig, de selfies die supporters namen met Guus Hiddink. Niets aan de hand. Zo liep hij gistermiddag, de ontspannen bondscoach met rugzak om, door de aankomsthal naar de spelersbus.

Vijf uur later. Terwijl de Letse selectie zich in het zweet werkte tijdens een besloten training in de warme avondzon, trad Hiddink met goed gemoed de kleine perszaal in het Skonto Stadion binnen om zonder veel aandringen zomaar de opstelling weg te geven. Niets aan de hand. Cillessen, Van der Wiel, De Vrij, Martins Indi, Willems, Blind, Sneijder, Van Persie, Depay, Huntelaar, Narsingh.

Zij moeten het doen vanavond tegen Letland, hier in het kleine stadion in Riga waar één van de korte zijdes open is met vrij zicht op de parkeerplaats. Slechts 8.500 zitplaatsen en toch het grootste stadion in Letland. Klein voetballand dus, nummer 82 op de FIFA-ranglijst. In de Arena met 6-0 verslagen door Oranje, november jongstleden. Niets aan de hand.

Wat er op het spel staat? Bij puntverlies vanavond is directe plaatsing voor het EK zo goed als uit beeld. Zo nijpend is het inmiddels. Slechts omdat de UEFA heeft besloten het EK 2016 met 24 landen te spelen, houdt Oranje in dit zwarte scenario zicht op het toernooi in Frankrijk. Via de derde plek dan, en daarmee play-offs. Tenminste: als Oranje de derde plek verdedigt. Turkije, dat vanavond uit tegen Kazachstan speelt, kan bij puntenverlies van Oranje Nederland alvast van de derde plek stoten. Maar Nederland moet nog naar Turkije, dus het behalen van die derde plek heeft Hiddink ook bij een nederlaag tegen Letland nog steeds in eigen hand.

Dus: niets aan de hand? Een nieuwe wanprestatie zou de bevestiging zijn dat Hiddink deze ploeg niet kan sturen. Slecht voorteken: Oranje heeft alle (drie) uitwedstrijden verloren in de tweede termijn van bondscoach Hiddink. En de timing van dit laatste kwalificatieduel in het voetbalseizoen 2014/2015 is beroerd. Daley Blind zei vorige week nog dat hij na een zwaar seizoen, ergens „onbewust” de vermoeidheid wel voelt na zijn debuutjaar in de moordende Premier League. Hij is vanavond, na het ziek afhaken van Jordy Clasie en het niet oproepen van Nigel de Jong, de enige beschikbare controlerende middenvelder.

Moet voldoende zijn op een vooruit voetballend middenveld met Wesley Sneijder en Van Persie, tegen een tegenstander zonder al te veel stootkracht. Niets aan de hand. Maar ook aanvoerder Van Persie, die volgens Hiddink vanavond „ook vuil werk” zal moeten verrichten, heeft dit seizoen niet vaak laten blijken nog op de toppen van zijn fysieke kunnen te zitten. „Ik heb liever dat hij van meet af aan hard gaat, en dan kijken we wel wanneer de tank leeg is”, zei Hiddink.

De slechte start in Hiddinks eerste bondscoachschap halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw is vaak gememoreerd in de context van zijn beroerde terugkeer tot dusver. Ook toen: vier nederlagen in de eerste vijf duels. Natuurlijk: andere tijden, in weinig te vergelijken met nu. Toch zijn er parallellen met 1995, toen begin juni op zo’n zomeravond in Wit-Rusland met 1-0 werd verloren. Ook toen bleek een ploeg die onder Louis van Gaal het uiterste uit zichzelf had geperst – destijds de Ajax-selectie die de maand ervoor de Champions League had gewonnen – niet in staat om onder Hiddinks lossere aanpak een basale prestatie neer te zetten.

Hiddink onderkent het gevaar van het zomeravondvoetbal, indachtig ‘Minsk 1995’. „Iedereen is toch al een beetje met zijn hoofd op de playas” , zei hij. „Maar dat besef is nu anders. Iedereen is hard aan het werk geweest de afgelopen weken en dagen.”

Wonder boven wonder bleef de nederlaag tegen Wit-Rusland in 1995 zonder fatale consequenties. Aanvoerder van toen Danny Blind, thans assistent, zei na die wedstrijd geen verklaring te hebben. Het is nog steeds een mysterie hoe het toch mogelijk was dat de goal van Sergej Gerasimets niet omgebogen kon worden. Een dieptepunt in Hiddinks onfortuinlijke eerste anderhalf jaar als bondscoach, die culmineerde in het mislukte EK van 1996 vol tweespalt.

Ook toen al bleek Oranje onder Hiddink een onbewuste lankmoedigheid in te treden, al was die toen evidenter omdat de gezelligheidsfactor bij het Nederlands elftal soms gewoon benoemd werd. Nu is de vijand meer de onbewuste verslapping, zoals bij standaardsituaties. „We zijn te vaak toeschouwers bij die acties [vrije trappen, corners]”, zei Hiddink. „Normaal gaat een speler, bij een pauze in het spel, wat terug in de concentratie. Ze moeten elkaar dus kunstmatig scherp maken, daar zijn wij heel erg mee bezig.”

En zo hoopt Nederland vanavond in de woorden van Hiddink „terug aan het stuur” te komen in poule A, bij een overwinning. Zo niet? Hiddink wilde daar niet op speculeren. Voor het thuisduel tegen de Letten had hij zijn aanblijven voorwaardelijk gemaakt aan een zege. Maar dat was, zo zei hij nu, een „beetje ironisch bedoeld”, want verliezen was toen onbestaanbaar.

Op de vraag of dat betekent dat hij gewoon aanblijft als Oranje vanavond niet wint, zei hij: „Mooie laatste vraag”. En hij lachte, zonder te antwoorden. Niets aan de hand.