Neergang in drie bedrijven voor Poolse kosmopoliet

Poolse oud-minister van Buitenlandse Zaken

Moest weg om afluisteraffaire

Radoslaw Sikorski
Radoslaw Sikorski

Een jaar geleden leek de toenmalige Poolse minister van Buitenlandse Zaken, Radoslaw ‘Radek’ Sikorski (52), hard op weg naar een glansrijke toekomst als internationaal staatsman. De anglofiele kosmopoliet met zijn Oxford-diploma, huwelijk met Pulitzerprijs-winnares Anne Applebaum en verleden als journalist tussen de Afghaanse mujahedeen in de jaren tachtig, gold als lieveling van de internationale pers.

Eerder was zijn naam al geopperd als toekomstig NAVO-chef. Begin vorig jaar werd hij eveneens getipt als nieuwe chef van de EU-diplomatie, toen hij samen met zijn Duitse en Franse evenknieën in de nasleep van een bloedbad op de Maidan in Kiev een akkoord wist te sluiten tussen de toenmalige Oekraïense president Viktor Janoekovitsj en de demonstrerende oppositie. Als jullie de deal niet tekenen, zo had hij de oppositieleden ingewreven in een karakteristiek optreden, „zullen jullie allemaal dood zijn”.

Maar de verwachte promotie werd een neergang in verschillende stadia. Het verbaal gespierde optreden van de anti-Russisch geachte Sikorski leent zich niet voor elke situatie. Na de missie in Kiev verdween hij naar de achtergrond in de onderhandelingen over Oekraïne. De Duitsers en Fransen praatten verder zonder Poolse scherpslijpers aan tafel.

Bij het aantreden van de regering van Ewa Kopacz eind 2014 verloor hij zijn baan als minister van Buitenlandse Zaken aan Grzegorz Schetyna, die over een sterkere achterban beschikt binnen regeringspartij Burgerplatform (PO). Woensdag kwam de laatste klap: na een „moeilijk gesprek” met Kopacz trad Sikorski af als voorzitter van het Poolse parlement.

Zijn ontslag is het gevolg van een lek bij de openbaar aanklager deze week, dat hernieuwde aandacht vestigde op een afluisterschandaal dat een jaar geleden uitbrak. Dat draait rond een reeks geluidsopnames, die door kelners van een chic restaurant in Warschau zouden zijn gemaakt voor zakenlui uit de kolensector op zoek naar politiek wisselgeld.

Op de opnames zijn prominenten ten van Burgerplatform horen die tijdens maaltijden met dure wijn vulgaire taal bezigen en onderhandse deals bespreken. Ook Sikorski vloekt erop los. De Britse premier David Cameron wreef hij „incompetentie” aan. De Poolse alliantie met de Verenigde Staten noemde Sikorski, een transatlanticus met een verleden in het Amerikaanse neoconservatieve denktankmilieu, „bullshit”.

Geen ongewoon gedrag voor de flamboyante ex-minister, aldus zijn voormalige collega Jedrzej Bielecki, diplomatiek redacteur bij de centrum-rechtse krant Rzeczpospolita: „Hij heeft een moeilijk karakter en ongebalanceerde opinies.”

De gelekte gesprekken droegen bij aan het imago van Burgerplatform als partij van platte, zelfvoldane machtspolitici, verwijderd van het volk. Die reputatie zorgde er mede voor dat de partij vorige maand onverwacht het presidentschap moest afstaan aan de conservatief-nationalistische rivalen van Recht en Rechtvaardigheid (PiS) en slecht scoort in de peilingen voor de parlementsverkiezingen in het najaar.

De heropleving van het debat over de affaire noopte Kopacz een jaar na de feiten alsnog tot ingrijpen. Met merkbare tegenzin schaarde Sikorski zich bij de acht andere partijprominenten – onder wie vier ministers – die vertrokken.

Maar bij de speech naar aanleiding van zijn aftreden kondigde hij tegelijk aan een leidende rol te willen spelen in de verkiezingscampagne. Voor tabloid Fakt was dat optreden een zoveelste teken van zijn arrogantie. „Hij kon zelfs het woord ‘sorry’ niet uitspreken.”