Griekse zender terug, dankzij Tsipras

In 2013 werd omroep ERT nog wegbezuinigd. Gisteravond was de premier op het heropeningsconcert.

Premier Tsipras was gisteren op het feestje van de zender ERT. De heropening is een belangrijk symbool voor Syriza.
Premier Tsipras was gisteren op het feestje van de zender ERT. De heropening is een belangrijk symbool voor Syriza. Foto Thanassis Stavrakis/AP

Het decor is hetzelfde. De presentatoren ook. En het oude logo staat weer op het dak van het gebouw van de publieke omroep in Athene. De nieuwe Griekse regering is er in ieder geval in geslaagd een van de maatregelen van de vorige regering ongedaan te maken. De publieke omroep, die twee jaar geleden abrupt werd gesloten, is grotendeels terug in oude staat. De spandoeken kunnen van het hek.

Het ochtendprogramma Enimerosi ERT begint donderdag om 6 uur met een kort filmpje waarin een harde kern van medewerkers laat zien hoe ze stug zijn doorgegaan met het maken van radio- en tv-uitzendingen. Ook al moesten ze uitzenden via internet en kregen ze niet betaald. Daarna spreekt presentator Nikos Angelidis alsof er niets is gebeurd live met de correspondent in Brussel.

Het gesprek gaat over de laatste stand van zaken in de onderhandelingen. Angelidis heft zijn ogen moedeloos ten hemel als hij daar even later op de redactie over praat. Ook de laatste ontmoeting van Alexis Tsipras met Angela Merkel en François Hollande heeft niets concreets opgeleverd. Wat de kredietverstrekkers betreft moet de Griekse regering eraan geloven. Dat betekent pijnlijke maatregelen, zoals bezuinigingen op de pensioenen en een btw-verhoging. Door daarmee in te stemmen dreigt regeringspartij Syriza steeds meer te gaan lijken op de vorige Griekse regeringen.

Er is de radicaal-linkse partij veel aan gelegen anders te zijn. Maar geld om het roer radicaal om te gooien is er niet. Dat maakt een aantal symbolische daden des te belangrijker. Tsipras maakt tussen al het crisisoverleg door ’s avonds zijn opwachting bij het openingsconcert van de ERT.

De sluiting precies twee jaar geleden zorgde voor grote ophef. De regering-Samaras liet zendmasten uitschakelen. Programma’s gingen midden in de uitzending opeens op zwart. Ook toen waren moeizame onderhandelingen met kredietverschaffers gaande. Het leek erop dat de regering wilde bewijzen dat ze keihard kon ingrijpen.

Nu is de boodschap een heel andere. Het herstel van ERT is volgens de regering-Tsipras een ‘zege voor de democratie’. Zijn partij Syriza heeft altijd geweigerd de sluiting te erkennen en beschouwde de vervangende afgeslankte publieke omroep NERIT als gereedschap van een ondemocratisch regime. Het was een verkiezingsbelofte de sluiting terug te draaien en medewerkers hun baan terug te geven.

De nieuwe-oude ERT moet een voorbeeld van onafhankelijke journalistiek worden, zegt presentator Angelidis. „Zonder dat politici ons vertellen wat we moeten zeggen.”

Hoewel de manier waarop de ERT in 2013 werd gesloten een schok was voor veel Grieken en de vervangende NERIT nooit veel kijkers heeft getrokken, leidt ook het ongedaan maken van de sluiting tot veel kritiek. De oude ERT was een product van het oude systeem dat Griekenland zo diep in de problemen heeft gebracht. Een fors deel van de ongeveer 2.900 medewerkers dankten hun goedbetaalde baan aan goede contacten met politieke partijen. Door de sterke vakbonden binnen de omroep lukte het niet om te hervormen. De kijkcijfers waren laag, burgers klaagden over de verplichte omroepbijdrage.

Allemaal waar, maar „als je ziek bent, moet je de oorzaak behandelen, je hakt niet het hoofd van de patiënt af”, zegt Annita Paschalinou, destijds hoofd van de internetredactie. Ze verwacht dat uiteindelijk 2.100 medewerkers terugkeren. Onderhandelingen over de arbeidsvoorwaarden en verrekening van lonen van de afgelopen twee jaar lopen nog.

De regering belooft dat alle oud-medewerkers mogen terugkeren. Dat zou tussen de 30 en 60 miljoen euro per jaar kosten. Die uitgave wordt volgens de regering gedekt door de bestaande omroepbijdrage. In totaal kost ERT jaarlijks ongeveer 300 miljoen euro.

Paschalinou behoort tot de harde kern van voormalige ERT-medewerkers die twee jaar doorwerkten, ook toen haar werkloosheidsuitkering afliep. „Dat draaide niet alleen om ons. Het was een gevecht voor Griekse werknemers tegen het bezuinigingsbeleid van de EU en het IMF.” Ze laat zien dat haar trouwring ontbreekt. Verkocht om eten voor haar drie dochters te kopen zegt ze. „We hebben geleden. Maar het was niet voor niets.”