Gearresteerd op Borneo om naaktselfie? Bel de ambassade!

Vandaag staat een Nederlandse toerist terecht in Maleisië. Wat doet de ambassade?

In een tempel van Luxor kraste een toerist ‘Ding Yao was hier’ op een muur
In een tempel van Luxor kraste een toerist ‘Ding Yao was hier’ op een muur Foto Reuters

Wat moet een ambassademedewerker in Londen antwoorden als een Nederlandse toerist vraagt: „Ik ben mijn 75-jarige dementerende moeder kwijtgeraakt in de Primark op Oxford Street. Vindt u dat ik nu wel de bus in moet gaan, terug naar Nederland?”

Gestrande landgenoten, bestolen landgenoten, opgepakte landgenoten. Overal krijgen Nederlandse ambassades en consulaten in het buitenland mee te maken. Het is de andere zijde van het diplomatieke bestaan. Nog altijd bestaat het hardnekkige beeld van de diplomaat als de onberispelijk geklede man of vrouw die zich in hoofdsteden binnen de ter zake doende circuits beweegt. Gesprekje hier, receptie daar. Dat werk.

Maar de diplomaat is ook een hulpverlener die geacht wordt landgenoten in problemen te helpen. Zoals de Nederlandse toerist in Maleisië die zich op 30 mei naakt liet fotograferen op de heilige berg Kinabalu op Borneo. Zes dagen later kwamen op die plek zeker 18 mensen om bij een aardbeving. De Nederlander werd opgepakt en kreeg bijstand van de ambassade. Vandaag staat hij terecht.

Het is een kant van het vak waar Buitenlandse Zaken de afgelopen jaren steeds meer op is gaan letten omdat die het imago van het ministerie rechtstreeks raakt. Ontevreden burgers vormen via (sociale) media een toenemende macht. Tv-programma’s over Nederlanders in buitenlandse gevangenissen vergroten de kans op imagoschade.

Assistentie moet juist het visitekaartje van Buitenlandse Zaken worden. „Consulaire zaken vormen bij uitstek een herkenbare verbinding met het Nederlandse volk en kunnen als zodanig worden benut om deze en andere taken van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor het voetlicht te brengen”, aldus een rapport uit 2013 over modernisering van diplomatie.

De ambassade wil helpen

De algemene lijn is dat Nederlanders die zich melden zo veel mogelijk worden geholpen. Maar het hoeft niet. Want de Nederlandse wet kent geen afdwingbaar recht op consulaire bijstand. Desondanks zal, zoals een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken het uitdrukt, de ambassade mensen bijstaan „binnen de kaders die mogelijk zijn”.

De hulpvraag is volgens Buitenlandse Zaken de laatste jaren ongeveer constant. Wel is de aard van de vraag veranderd. Sinds de opkomst van de pinautomaat komen er minder vragen over geld. En er komen meer vragen over mensen die wellicht vermist zijn, omdat ze hun telefoon niet opnemen.

Advocaat zoeken, niet betalen

Wat kan de reislustige Nederlander in het buitenland verwachten als die met justitie in aanraking komt? „Als een vriend of familielid in het buitenland is gearresteerd kan de ambassade u helpen juridische hulp te zoeken”, is te lezen op de site van het ministerie. Zoals het zoeken van een advocaat of het regelen van een tolk. Maar op de site staat ook wat de ambassade niet doet. Zo wordt er niet betaald voor een advocaat en stelt de ambassade zich niet garant voor een borgsom. Als disclaimer staat er dat de ambassade niet kan zorgen dat iemand vrijkomt. En tevens kan „geen voorkeursbehandeling” worden gegarandeerd.

Nederlanders die in de cel zitten worden overigens financieel niet geheel in de steek gelaten. Gedetineerden buiten de Europese Unie krijgen 30 euro per maand om zaken zoals shampoo en tandpasta aan te schaffen.