‘Fyra had alleen wat banale probleempjes’

De commissie hoorde gisteren de topman van de Fyra-maker. Die vindt het „eigenlijk knap dat wij die trein zo snel leverden.”

Maurizio Manfellotto
Maurizio Manfellotto

AnsaldoBreda treft geen enkele blaam. De Fyra was een „prima trein” met slechts enkele „banale probleempjes” die door „finetuning” eenvoudig hadden kunnen worden opgelost. En het stopzetten van de trein was een „onbegrijpelijke beslissing” van de NS. Daardoor, en niet door onvolkomenheden aan de Fyra, hebben de Nederlandse reizigers nu geen hogesnelheidstrein.

Dat was gisteren de boodschap van Maurizio Manfellotto, sinds 2011 topman van Fyra-bouwer AnsaldoBreda, voor de parlementaire enquêtecommissie over het debacle met de Fyra. Manfellotto legde de schuld geheel bij Nederland. NS-dochter NSFSC, koper van de treinen, had geen competente mensen, zei hij. Ook liet zij zich in de cruciale testfase nauwelijks zien. De NS-directie liet het contact met AnsaldoBreda over aan ondergeschikten en was onbereikbaar.

Testen met een prototype kon niet, zei Manfellotto, doordat de hogesnelheidslijn waarover de trein moest rijden te laat klaar was. Dat is volgens Manfellotto de belangrijkste verklaring voor de vijf jaar vertraging (2012 in plaats van 2007) van de productiefase: „We gaan natuurlijk niet investeren in volgende treinen als het prototype nog niet is getest”, zei de topman. „Ik vind het eigenlijk nog knap dat wij die trein zo snel hebben kunnen leveren.”

Te weinig onderhoud

Toen de Fyra eind 2012 eindelijk ging rijden, was het het onderhoudsbedrijf NedTrain dat tekortschoot, zei Manfellotto: „De standaard voor onderhoud ligt in Nederland lager dan in de rest van Europa.”

De enquêtecommissie ziet dat anders. Volgens de commissieleden kon de Fyra alleen rijden door een uiterste inspanning van NedTrain, met veel extra onderhoudsteams.

Het was niet de enige kwestie waarin commissie en topman tegenover elkaar stonden. Een enkele keer moest Manfellotto terugkomen op zijn aanvankelijke stelligheid.

Zo weigerde hij eerst te geloven dat Thalys op 15 januari 2013, toen de Fyra grote hinder ondervond van ijs en sneeuw en het beruchte afdekrooster verloor, wél op volle snelheid door Nederland reed. Het rapport van Mott MacDonald, een technisch onderzoek hiernaar, was volgens Manfellotto positief voor AnsaldoBreda.

Bij doorvragen bleek hij van het rapport maar enkele pagina’s te kennen, die hij recentelijk op internet had gezien. Zijn verklaring: „Ik mocht dat rapport niet ontvangen, heel raar vind ik dat.”

Potentiële kopers weggejaagd

Voor het overige legde Manfellotto alle kritiek op AnsaldoBreda naast zich neer, bijvoorbeeld over de chaotische werkwijze en het gebrek aan planning van het bedrijf. Hij beriep zich op de rapportages en keuringen tijdens de fases van productie, testen en toelaten.

Waarom zouden al die betrokkenen hun handtekening zetten als ze zo kritisch waren? Mondelinge kritiek had hij nooit gehoord. Hij ging uit van de documenten en die waren in orde, aldus Manfellotto.

Over de schikking met de NS, gesloten in maart 2014, vertelde Manfellotto dat dit gebeurde onder druk van Finnmechanica, het moederbedrijf van AnsaldoBreda. Er was aan Italiaanse zijde voldoende vertrouwen in de afloop van de aangespannen rechtszaak. Maar AnsaldoBreda stond te koop. En potentiële kopers werden weggejaagd door de ruzie met Nederland en België. Het bedrijf (2.500 werknemers) werd een paar maanden geleden door Finnmechanica verkocht aan het Japanse concern Hitachi.

De beslissing om met de Fyra te stoppen noemde Manfellotto niet alleen onbegrijpelijk, maar ook „afschuwelijk”. Daarmee doelde hij vooral op het bedrijfsrisico voor AnsaldoBreda. Omdat er volgens hem geen zwaarwegende gronden waren om het contract op te zeggen, vermoedt hij dat er andere argumenten speelden.

Bijvoorbeeld dat er geen enkel vertrouwen was in het ondernemingsplan van Fyra-exploitant en van NS-dochter HSA. „Het is maar mijn mening”, zei Manfellotto. „Ik hoop dat deze enquête de waarheid boven tafel krijgt.”

Correcties en aanvullingen

Fyra

In Fyra had alleen wat banale probleempjes (12/6, p. E2) staat dat topman Maurizio Manfellotto van AnsaldoBreda de beslissing om met de Fyra te stoppen „afschuwelijk” noemde. De tolk die dit woord tijdens haar simultaanvertaling koos, laat weten dat het „verwoestend” had moeten zijn.