De Europese Spelen beginnen vandaag. Wat stellen die voor?

De atleten die meedoen aan de European Games 2015 in Baku poseren voor een groepsfoto in Sportcentrum Papendal.
De atleten die meedoen aan de European Games 2015 in Baku poseren voor een groepsfoto in Sportcentrum Papendal. Foto ANP / Remko de Waal

In Azerbajdzjan beginnen vandaag de eerste Europese Spelen. Meer dan zesduizend atleten uit twintig landen strijden de komende anderhalve week in de hoofdstad Bakoe om de medailles in 23 verschillende sporten. Maar wat stellen die Spelen voor? En maken ‘we’ nog kans op medailles? We praten je kort bij.

1. De Europese Spelen, wat zijn dat eigenlijk?
Zie het als de Olympische Spelen, maar dan kleiner. En Europees. Maar zó veel kleiner zijn de Europese Spelen nu ook weer niet. In Bakoe werken meer dan zesduizend sporters de komende dagen 253 sportonderdelen af. Tijdens de laatste Olympische Spelen in Londen ging het om 10.700 sporters en 302 onderdelen.

De promotievideo voor Bakoe 2015:

De Europese Spelen zijn een idee uit de koker van de verschillende Europese Olympische Comités. Zij besloten eind 2012 dat Europa toe was aan een groot internationaal sportevenement, dat net als de Olympische Spelen eens in de vier jaar wordt gehouden. Azië, Afrika en de landen van de Gemenebest hebben zulke toernooien al tientallen jaren.

2. En zo’n toernooi houden ze dan in Bakoe? Ligt dat niet in Azië?
Geografisch gezien ligt Azerbajdzjan op de grens van Oost-Europa en West-Azië. De waterscheiding van de Kaukasus die wordt beschouwd als grens tussen Europa en Azië loopt namelijk dwars door het land. Azerbajdzjan ligt dus voor een deel op Europese bodem. Daarom mag het bijvoorbeeld ook meedoen aan het Eurovisie Songfestival.

De keuze voor Azerbajdzjan is eenvoudig te verklaren: er was simpelweg geen andere kandidaat. Desondanks haalt het land alles uit de kast om de Spelen een succes te maken. Azerbajdzjan heeft volgens Al Jazeera meer dan tien miljard euro geïnvesteerd in de Spelen, de huisvesting voor sporters en uitbundige sportaccommodaties. En betaalt alle reis- en verblijfkosten.

Voor Azerbajdzjan moet Bakoe 2015 een soort generale repetitie worden voor het binnenhalen van de Olympische Spelen. Negatieve publiciteit kan de regering van het land daarbij niet gebruiken. Dus wie schrijft over schendingen van mensenrechten (onder meer het vastzetten van onschuldige mensen) in Azerbajdzjan wordt gewoonweg geweigerd bij de Europese Spelen. Dat overkwam onder meer de Britse krant The Guardian afgelopen week.

3. Welke sporten staan in Bakoe op het programma?
Wielrennen, zwemmen, boogschieten, volleybal… eigenlijk heel veel sporten die we al kennen van de Olympische Spelen. Maar andere olympische onderdelen zoals hockey, roeien en paardensport ontbreken dan weer in het schema. En atletiek staat weliswaar op het programma, maar alleen als landenwedstrijd. Geen losse 100 meter sprint dus.

Foto EPA / Vassil Donev

Het Olympisch stadion van Bakoe. Foto EPA / Vassil Donev

Daarnaast staan ook vier niet-olympische sporten op het programma. De opvallendste is sambo, een Russische variant op judo, die ontstond in de vroegere Sovjet-Unie. De andere drie zijn karate, strandvoetbal en basketbal in teams van 3.

4. Welke Nederlanders doen er mee?
De Nederlandse equipe in Bakoe bestaat tot nu toe uit 120 sporters die meedoen aan zeventien sporten. Ook hier doen de Europese Spelen niet eens heel veel onder voor zijn grote olympische broer: in Londen stonden 175 Nederlanders op de deelnemerslijst. Chef de mission is Jeroen Bijl, manager topsport bij NOC*NSF.

Onder de deelnemers zijn onder meer wielrenners Niki Terpstra en Anna van der Breggen, bokster Nouchka Fontijn en turnster Céline van Gerner. Maar een hoop andere grote namen laten verstek gaan. Zo ontbreken veel wielrenners die in juli naar de Tour gaan en ook Marianne Vos, die geblesseerd moest afzeggen.

Chef de mission Jeroen Bijl bezoekt het atletendorp in Bakoe:

Daar staat tegenover dat er ook atleten meedoen die bij de minder fanatieke sportkijkers misschien niet zo bekend zijn, maar wel degelijk in de top van hun sport meedoen. Neem Moreno Sheppard, die in maart van dit jaar nog brons won bij de Europese kampioenschappen karate.

5. Maakt een van hen nog kans op goud?
Een belangrijke kanshebber is tafeltennisster Li Jie, die al enkele jaren tot de Europese top behoort en in april derde werd op het WK in China. Maar ook bij het vrouwenwielrennen kan Nederland – zelfs bij afwezigheid van Marianne Vos – met de top meedoen. En badmintonner Erik Pang en bokster Nouchka Fontijn maken op een goede dag ook kans op eremetaal.

Foto ANP / Remko de Waal

De Nederlandse tafeltennissters die meegaan naar Bakoe. Foto ANP / Remko de Waal

Het doel in Bakoe is acht medailles, zo zei Bijl vorige week tijdens de presentatie van de deelnemers. Minimaal drie daarvan moeten alleen al van de judoploeg komen, zo zei directeur Henry Bonnes bij die bijeenkomst tegen Nu.nl. En dat moet lukken: onder meer Kim Polling, Dex Elmond en Henk Grol horen in vorm tot de Europese top.

6. Oké, leuk. Maar stelt zo’n overwinning überhaupt iets voor?
Dat is direct het hele probleem van de Europese Spelen: anders dan de Olympische Spelen of de Gemenebestspelen spreekt het toernooi in Bakoe nog echt niet tot de verbeelding. Daardoor is de bezetting van deze eerste editie lang niet zo goed als bij de Olympische Spelen of zelfs maar een wereldkampioenschap.

Foto EPA / Bernd Thissen

Foto EPA / Bernd Thissen

Ook landen staan niet in de rij om de Europese Spelen te organiseren. Voor de eerste editie was Azerbajdzjan de enige kandidaat en voor 2019 was Nederland de enige die wilde. Met de nadruk op de laatste lettergreep, want woensdag werd bekend dat het NOC*NSF het evenement heeft teruggegeven aan het Europees Olympisch Comité.

Maar een moeizaam begin hoort ook een beetje bij het pionierschap. Ook de eerste Olympische Spelen in 1896 konden niet alleen op positieve geluiden rekenen. Pas achteraf bleek het evenement toch te boeien, waardoor de Spelen konden uitgroeien tot het grootste sportevenement ter wereld.

7. En waar kan ik dat allemaal kijken?
In Nederland zendt de NOS de Europese Spelen uit, maar alleen in de vorm van samenvattingen. De omroep schreef vorige week dat er niets rechtstreeks op televisie wordt uitgezonden, onder meer omdat er te weinig bekende namen meedoen. Een andere reden is dat het toernooi “nog te onbekend is en we niet weten waar we aan toe zijn”.

De openingsceremonie van de Europese Spelen begint vandaag om 18.00 uur Nederlandese tijd en is te zien op de website van de organisatie. De meeste sportevenementen vinden dagelijks plaats tussen 06.00 uur en 17.30 uur Nederlandse tijd. Bekijk het volledige schema hier.