Blijven beleggen in lege kantoren

Volgens de onderzoeker van het Planbureau voor de Leefomgeving zal de leegstand van kantoren en winkels alleen maar verder stijgen.

„Leegstand is een probleem van de vastgoedeigenaar. Het wordt pas een maatschappelijk probleem als het structureel wordt en negatief op de omgeving afstraalt.”
Leegstand is een probleem van de vastgoedeigenaar. Het wordt pas een maatschappelijk probleem als het structureel wordt en negatief op de omgeving afstraalt.” Foto Thomas Schlijper

De leegstand in Nederland stijgt en stijgt. Inmiddels staat zo’n 9 miljoen vierkante meter aan kantoorruimte en 2,7 miljoen vierkante meter aan winkeloppervlakte leeg. Het vloeroppervlak van langdurig leegstaande kantoren en winkels verdubbelde sinds 2010, blijkt uit het jaarlijkse leegstandsonderzoek dat het Planbureau voor de Leefomgeving vandaag presenteert . Onderzoeker Edwin Buitelaar van het PBL waarschuwt voor verdere toename van de leegstand.

Wordt het nog erger?

„Ja het is heel goed denkbaar dat de leegstand verder toeneemt vanwege een ‘wall of money’ die op de vastgoedmarkt afkomt. Beleggers zijn op zoek naar rendement en hun geld moet ergens naartoe. Staatsobligaties zijn niet aantrekkelijk door de extreem lage rente die er mede is vanwege het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank. Op zoek naar investeringen die beter renderen steken ze hun geld in aandelen en commercieel vastgoed.”

En wat is daar het gevolg van?

„Dat er ondanks afnemende vraag gewoon wordt bijgebouwd. We hebben dit al eerder gezien. Na het barsten van de internetbubbel in 2000 werd de aandelenmarkt minder aantrekkelijk en zag je ook een wall of money op de vastgoedmarkt, waardoor de bouw van vooral kantoren toenam. Voor 2000 was de leegstand op de kantorenmarkt ongeveer 5 à 6 procent, daarna steeg die naar 10 procent. Nu, aan de vooravond van die nieuwe verwachte golf aan investeringen, staat de kantoorleegstand al op 17 procent.”

We horen de laatste tijd toch juist veel over kantoorpanden die worden omgebouwd naar hotels, studentenwoningen en appartementen?

„Ja dat is op zich positief. En je ziet dat er meer onttrokken wordt door sloop en ombouwen. Maar het kantooroppervlak dat leeg komt te staan stijgt harder.”

Waarom moeten we leegstand eigenlijk erg vinden?

„Dat hoeft niet per se. Veel mensen denken ‘we moeten iets aan alle leegstand doen’. Die noem ik leegstandsalarmisten, want in eerste instantie is leegstand een probleem van de vastgoedeigenaar. Het wordt pas een maatschappelijk probleem als het structureel wordt en het negatief op de omgeving afstraalt.”

Het ene lege gebouw is een groter probleem dan het andere?

„Absoluut. En leegstand van winkels is een groter probleem dan die van kantoren. Lege zaken in een winkelstraat zijn slecht voor de uitstraling en zorgen voor minder passanten, waardoor een stadsgebied vaak nog minder aantrekkelijk wordt. Dat zie je in krimpregio’s als Noordoost- Groningen, Fries land en een deel van Overijssel.”

U constateert ook dat er steeds meer panden zijn die langdurig leegstaan. Waarom worden die niet gesloopt?

„Leegstand van meer dan drie jaar noemen wij structurele leegstand en die is in vijf jaar tijd bijna verdubbeld. Inmiddels staat zo’n 60 procent van de kantoren en een kwart van de winkels meer dan drie jaar leeg. Eigenaren verdienen er dan niks op, maar zo’n pand maakt vaak onderdeel uit van een beleggingsmix zodat het effect op de totale portefeuille klein is. Huurprijzen verlagen ze nauwelijks, uit angst voor precedentwerking en afwaardering.”

Wat moet er aan leegstand gebeuren?

„Sloop of transformatie van kansloos vastgoed kan helpen, maar dweilen heeft alleen zin als de kraan dicht is. De nieuwbouw moet dus worden beperkt. Dat kan men bijvoorbeeld voor elkaar krijgen via provinciale verordeningen.”