Topman Fyra-bouwer: onze trein was perfect in orde

De Fyra-treinen waren “perfect in orde”, maar NS-dochter NSFC, die de snelle treinen bestelde, was “absoluut incompetent en niet coöperatief”. Dat zei Maurizio Manfellotto, sinds 2011 topman van Fyra-bouwer AnsaldoBreda, vanochtend tegen de parlementaire enquêtecommissie Fyra.

Foto ANP / Bart Maat

AnsaldoBreda treft geen enkele blaam. De Fyra was een prima trein, met slechts enkele “banale probleempjes” die door ‘finetuning’ eenvoudig hadden kunnen worden opgelost. Het stopzetten van de Fyra is een onbegrijpelijke beslissing van NS en de Nederlandse staat, waardoor Nederlandse reizigers nu geen hogesnelheidstrein hebben.

Dat was de boodschap van Maurizio Manfellotto, sinds 2011 topman van Fyra-bouwer AnsaldoBreda, voor de parlementaire enquêtecommissie Fyra. Het verhoor, van half tien tot half twee, werd simultaan vertaald: Manfellotto sprak Italiaans, de commissieleden Nederlands.

Topman geeft andere partijen de schuld

Manfellotto legde de schuld van het Fyra-debacle bij de Nederlandse partijen. NS-dochter NSFSC, koper van de treinen, had geen competente mensen in huis en liet zich in de cruciale testfase nauwelijks zien. De NS-directie liet het contact met AnsaldoBreda aan ondergeschikten over en was onbereikbaar. Testen met een prototype in Nederland kon niet omdat de hogesnelheidslijn te laat klaar was. Volgens Manfellotto is dit de belangrijkste verklaring voor de vijf jaar vertraging (2012 in plaats van 2007) van de productiefase:

“We gaan natuurlijk niet investeren in volgende treinen als het prototype nog niet is getest. Ik vind het eigenlijk nog knap dat wij die trein zo snel hebben kunnen leveren.”

Toen de Fyra eenmaal in Nederland was schoot onderhoudsbedrijf NedTrain volgens Manfellotto tekort. “De standaard voor onderhoud ligt in Nederland lager dan in de rest van Europa.” Volgens de commissie kon de Fyra alleen rijden door een uiterste inspanning van NedTrain, met veel extra onderhoudsteams.

Manfellotto soms wat te stellig

Het was niet de enige kwestie waar commissie en Manfellotto tegenover elkaar stonden. In een aantal gevallen moest de bestuursvoorzitter van AnsaldoBreda zijn aanvankelijke stelligheid herroepen. Zo weigerde hij te geloven dat Thalys op 15 januari 2013, toen de Fyra grote hinder ondervond van ijs en sneeuw en het beruchte afdekrooster verloor, wél op volle snelheid door Nederland reed. Het rapport van Mott MacDonald, een technisch onderzoek na het stopzetten, was volgens Manfellotto positief voor AnsaldoBreda. Bij doorvragen bleek hij echter niet meer van het rapport te kennen dan enkele pagina’s die hij recent op internet had gezien. “Ik mocht dat rapport niet ontvangen, heel raar vind ik dat.”

Alle kritiek op AnsaldoBreda, bijvoorbeeld over hun chaotische werkwijze en hun gebrek aan planning, legde Manfellotto naast zich neer. Hij beriep zich op de rapportages en keuringen tijdens de productie-, test- en toelatingsfase. Waarom hebben al die betrokkenen hun handtekening gezet als ze zo kritisch waren? Mondelinge kritiek heeft Manfellotto nooit gehoord, Hij ging uit van de documenten en die waren in orde.

Schikking onder druk van moederbedrijf

Over de schikking met NS, gesloten in maart 2014, vertelde Manfellotto dat dat gebeurde onder druk van Finnmechanica, het moederbedrijf van AnsaldoBreda. Er was aan Italiaanse zijde voldoende vertrouwen in de afloop van aangespannen rechtszaak, maar AnsaldoBreda stond in de etalage en potentiële kopers werden weggejaagd door de ruzie met Nederland en België. Het bedrijf, met 2.500 werknemers, werd een paar maanden geleden door Finnmechanica verkocht aan het Japanse concern Hitachi.

De beslissing om te stoppen met de Fyra noemde Manfellotto onbegrijpelijk en “afschuwelijk”. Hij doelde daarmee vooral op het bedrijfsrisico voor AnsaldoBreda. Omdat er volgens hem geen zwaarwegende gronden waren om het contract op te zeggen, vermoedt hij dat er andere argumenten speelden. Bijvoorbeeld omdat er geen enkel vertrouwen was in het ondernemingsplan van Fyra-exploitant en NS-dochter HSA. “Het is maar mijn mening. Ik hoop dat deze enquête de waarheid boven tafel krijgt.”

Lees de tweets van Mark Duursma van zijn tijdens het verhoor terug:


Een overzicht van alles wat tot nu toe is besproken tijdens de verhoren in ons speciale Fyra-dossier.