Paus stelt misbruiktribunaal in

Paus Franciscus wil toedekken van kindermisbruik harder aanpakken.

Bij zijn audiëntie op het Sint-Pietersplein zette paus Franciscus gisteren het kalotje op dat hij van een meisje kreeg.
Bij zijn audiëntie op het Sint-Pietersplein zette paus Franciscus gisteren het kalotje op dat hij van een meisje kreeg. Foto’s Filippo Monteforte/AFP, Alessandra Tarantino/AP

Paus Franciscus heeft gisteren besloten een speciaal tribunaal in te stellen om bisschoppen te kunnen berechten die niet adequaat hebben gereageerd op misbruikzaken in hun bisdom.

1 Wat gaat er precies gebeuren?

Binnen de Congregatie voor de Geloofsleer, die gevallen van misbruik behandelt, komt een speciale sectie die bisschoppen kan berechten die zich schuldig hebben gemaakt aan „misbruik van hun ambt met betrekking tot misbruik van minderjarigen”. Hoewel binnen het Vaticaan een personeelsstop geldt, komt hiervoor extra geld beschikbaar. Deze nieuwe sectie zal de prefect van de congregatie ook assistentie verlenen „bij strafprocessen over het misbruik van minderjarigen en kwetsbare volwassenen door geestelijken”. In de tekst waarmee het besluit is bekendgemaakt, wordt gesproken over „de plicht om alle klachten [over misbruik] te rapporteren”.

2 Waarom is dit zo’n belangrijke stap?

Overal ter wereld hebben bisschoppen zich schuldig gemaakt aan het vergoelijken, verdoezelen of nauwelijks bestraffen van misbruikzaken in hun bisdom. Soms werden daders simpelweg overgeplaatst en vielen zij op hun nieuwe post in herhaling. De mogelijkheden voor het Vaticaan om daarbij in te grijpen, zijn beperkt. Binnen de Katholieke Kerk hebben bisschoppen een grote mate van autonomie bij zaken die in hun bisdom spelen. Dit nieuwe tribunaal biedt een juridische basis om snel op te treden. Het blijft zo dat alleen de paus een bisschop kan ontslaan – een procedure waar vroeger vaak jaren overheen gingen. De woordvoerder van het Vaticaan, Federico Lombardi, zei gisteren dat de paus de uitspraken van het tribunaal in principe overneemt.

3 Hoe heeft Franciscus zich opgesteld in misbruikzaken?

Nadat hij in maart 2013 tot paus was gekozen, was hij hierover aanvankelijk minder uitgesproken dan over de hervormingen die hij wil doorvoeren binnen de kerk. Maar na een paar maanden heeft hij belangrijke veranderingen in gang gezet en misbruik in harde termen veroordeeld. Zo is er een commissie van zeventien geestelijken en leken ingesteld die hem moet adviseren hoe misbruik te voorkomen. Het was deze commissie die het voorstel voor het nieuwe tribunaal heeft gedaan. Een Poolse nuntius (een soort ambassadeur) in de Dominicaanse Republiek die van misbruik is verdacht, is meteen uit zijn functie gezet. Maar er is ook kritiek op de recente benoeming van een Chileense bisschop die een pedofiele priester in bescherming zou hebben genomen.

4 Hoe hebben slachtoffers van misbruik gereageerd?

Gemengd. De Ierse activist Marie Collins, zelf slachtoffer van misbruik en lid van de commissie van zeventien, twitterde dat ze „erg tevreden” is en e-mailde persbureau Associated Press dat dit „een echte stap vooruit” is. Maar de Amerikaanse organisatie SNAP, die voor misbruikslachtoffers opkomt, schreef in een sceptische verklaring dat er nooit bisschoppen zijn bestraft. „Laten we gezien de wijdverbreide ontkenning, de terughoudendheid en het gebrek aan actie verstandig zijn, waakzaam zijn en ons oordeel opschorten totdat we zien of en hoe dit comité werkt.”