Noorse concurrent van Schenk hoefde niet zo vooraan te staan

Fred Anton Maier (1938-2015)

Topschaatser

In 1968 won de Noor alles: EK, WK en olympisch goud.

Maier in 1968 op weg naar een wereldrecord op de 10.000 meter: 15.20.3.
Maier in 1968 op weg naar een wereldrecord op de 10.000 meter: 15.20.3. Foto ANP

Jazeker, hij is Fred Anton Maier. Met een vriendelijke glimlach steekt de schaatslegende van weleer de hand uit. Februari 2007, Thialf Heerenveen. Hier staat hij, in een vak vol vroegere Noorse topschaatsers, die een weekeindje uit zijn. De beroemde Fred Anton Maier, ooit geducht tegenstander van Ard Schenk en Kees Verkerk? „Nou, als je een beroemde schaatser zoekt, moet je mij niet hebben hoor”, reageert hij bescheiden. „Er zijn hier in dit vak veel grotere schaatsers dan ik. Daar staat Hjallis, hem moet je hebben. Die is pas beroemd.”

Fred Anton Maier, die dinsdag na een slopende ziekte op 76-jarige leeftijd overleed in zijn woonplaats Tønsberg, hoefde niet zo nodig vooraan te staan. Toch behoort hij tot de grootste Noorse schaatsers aller tijden. Hij behaalde in 1964 olympisch zilver (tien kilometer) en brons (vijf kilometer). Vier jaar later werd hij in Grenoble olympisch kampioen op de vijf kilometer en zilveren medaillewinnaar op de tien. Na Hjalmar Andersen en Knut Johannesen hadden de Noren weer een wonderstayer,die in de jaren zestig samen met generatiegenoten als Per Ivar Moe en Per Willy Guttormsen heerste op de lange afstanden. Bovendien werd Maier in zijn topjaar 1968 Europees en wereldkampioen allround.

De duels met zijn Nederlandse rivalen Schenk en Verkerk spreken nog altijd tot de verbeelding. Vanuit Nederlands perspectief is de tien kilometer bij het EK van 1966 in Deventer onvergetelijk. In een rechtstreeks duel nam Verkerk een flinke voorsprong tot hij plotseling ten val kwam. Maier, in die prachtige witte trui, haalde de ‘kleine man uit Puttershoek’ in en leek te winnen. Tot Verkerk tot groot enthousiasme van 30.000 fans zich terugknokte en toch nog won: 16.01,0 tegen 16.02,6. Schenk won de titel, voor Verkerk. Maier werd vijfde. Twee jaar later sloeg de Noorse stylist terug.

„Je had toen een geweldige rivaliteit tussen Nederland en Noorwegen”, vertelt Peet van der Meijden, die als masseur vaak in Noorwegen komt en er met vele toppers werkte. „Ard, Kees en Jan Bols streden met de Noren op de baan, maar daarbuiten was er vriendschap. Met Roar Grønvold, Per Willy Guttormsen en Maier vooral. Fred kwam in Nederland werken in de Noorse zeemanskerk in Rotterdam. Dan trainde hij ’s zomers met Kees mee in het Kralingse Bos. En in de winter gingen wij naar Noorwegen om in Hamar te trainen.”

In de Noorse media werd gisteren uitvoerig stilgestaan bij het overlijden van Maier. „Dan gaat het natuurlijk al snel weer over die bijzondere olympische vijf kilometer van 1964, toen Johannesen, Maier en Moe goud, zilver en brons haalden. En over alles wat Maier verder heeft gewonnen. Maar bij alle in memoria staat ook uitvoerig vermeld dat hij zo’n fijne kerel was. Sympathiek, bescheiden, een gentleman-schaatser.”

Niet voor niets kwamen niet alleen zijn Noorse ploeggenoten maar ook zijn Nederlandse rivalen van weleer graag naar Tønsberg, toen daar in 2008 een standbeeld werd onthuld ter ere van de zeventigste verjaardag van Maier. De afgelopen jaren vocht hij tegen kanker. Dit jaar werd de ijsbaan in zijn woonplaats omgedoopt tot Fred Anton Maier Arena. Hij glimlachte slechts, toen hem ernaar werd gevraagd bij de wereldbekerwedstrijden in Hamar, die hij in gezelschap van zijn kleinzoon bezocht. Voor altijd een bescheiden kampioen.