Moddergooien aan de Gouwzee

Op opgespoten land in Monnickendam komt een hotel. De initiatiefnemers worden verdacht gemaakt door de tegenstanders. Er zouden criminelen achter zitten. „Laatst stonden ze weer te prediken.”

Natuur- en recreatiegebied Hemmeland
Natuur- en recreatiegebied Hemmeland

Helemaal goed zal het vermoedelijk nooit meer worden tussen horecapaar Mieke en Gerard Kulik en leden van actiegroep Red het Hemmeland in Monnickendam. „Een onbeschofte man”, zegt Gerard Kulik over de secretaris van de actiegroep, hoogleraar laserfysica en voormalig senator Kees de Lange. „Zijn taalgebruik past niet bij wat je van een professor verwacht.” Mieke Kulik: „Mijn man groet de actieclub niet. Hij kijkt de andere kant op. Ik groet nog wel. Ik heb de voorzitter op een nieuwjaarsreceptie de hand geschud. Maar ik heb er bij gezegd: ik hoop niet dat al uw wensen uitkomen.” Gerard Kulik: „Er had hier jaren geleden al een mooi hotel kunnen staan. De actiegroep heeft dat verhinderd.”

Bittere strijd

Het echtpaar zit op het terras van het Mirror Paviljoen in Monnickendam, een uitspanning aan het klotsende water van de vogelrijke Gouwzee, met uitzicht op Marken. Naast het paviljoen, in een bosschage, willen de Kuliks een hotel bouwen. Meer dan tien jaar geleden diende Kulik zijn eerste plannen daarvoor in. „Er was destijds een wethouder die zich afvroeg hoe we in Monnickendam het toerisme zouden kunnen bevorderen. Daar wilde ik mijn nek wel voor uitsteken.”

Een bittere strijd volgde. Verontruste burgers hadden eerder een actiegroep opgericht, Red het Hemmeland, tegen grootse plannen van gemeenten voor dit in de jaren zestig opgespoten natuur- en recreatiegebied. Het zou een „pretpark” worden waar het massatoerisme het zou winnen van hondenuitlaters en vogelaars. De plannen verdwenen in een la.

Wat bleef, was het plan voor een hotel. Vele ontwerpen heeft de architect gemaakt, totdat onlangs eindelijk drie overeenkomsten werden getekend met de gemeente Waterland, die de bouw van een hotel met vijftig kamers mogelijk moeten maken. Wel moet nog een bestemmingsplan worden gewijzigd.

Mieke Kulik: „Het eerdere ontwerp was eigenlijk mooier. Royaler. Als dat was uitgevoerd, dan had Monnickendam iets gehad waarvan de mensen hadden gezegd: wow.”

Misdaadgeld

Gerard Kulik: „De actiegroep heeft het consequent over een megahotel, terwijl het gewoon een hotel is met vijftig kamers. Iets wat Monnickendam nog niet heeft.” Mieke Kulik: „Het is ieders goed recht om tegen de bouw van een hotel te zijn. Maar dan moet je geen onwaarheden verkondigen. Laatst stonden ze weer te prediken op een van de strandjes dat je hier binnenkort niet meer rustig kunt zwemmen, want dat er straks een resort staat.” Gerard Kulik: „Er is gesuggereerd dat wij steekpenningen hebben betaald om de bouw mogelijk te maken. En ze willen ook dat er een onderzoek komt naar de financiering, want dat zou wel eens misdaadgeld kunnen zijn. Dat kan toch niet?” Mieke Kulik: „Ze hebben uitgeplozen of wij de bouw van het hotel wel zouden kunnen betalen. Dat doe je toch niet? Ik vraag toch ook niet aan u hoe veel geld u heeft?”

Op strandjes van het weldadig groene Hemmeland zitten twintigers met wijn in het zand, en spelen tieners in het water. Een fietser zegt dat hij tegen de bouw van een hotel is, het is „een teken” dat binnenkort het halve Hemmeland zal worden bebouwd met villa’s. Een wandelaar hoort deze opinie, steekt uitdagend een duim omhoog en roept dat een hotel juist goed is. „Een impuls voor het toerisme!”

Zo denken de Kuliks er ook over. Gerard Kulik: „Er is een groot tekort aan bedden in deze regio. Amsterdam zit propvol. De toeristen in Amsterdam kunnen hier overnachten.” Mieke Kulik: „Je kunt hier prachtige tochtjes maken. De toeristen fietsen naar Marken, gaan met de boot naar Volendam en keren met de fiets terug naar hier.”

De bestuursleden van Red het Hemmeland is het toekomstige Mirror Hotel een gruwel. Voorzitter Fred Udo: „Hier wordt gemeenschapsgrond geofferd voor privégewin. We hebben het over een gebied dat jaarlijks 350.000 bezoekers trekt en in de zomer 1.500 mensen per dag. We hebben het over de enige strandjes in de wijde omgeving, waar honderden mensen hun vermaak hebben. Wie gaat er straks nog op zo’n strandje zitten, met een hotel in z’n rug?” Secretaris Kees de Lange: „We zijn niet tegen een hotel, wel tegen het bebouwen van een zeldzaam stukje groen.” De bijdrage aan de lokale economie is „nihil”. De Lange: „Er komen tegen de avond twee bussen met toeristen uit Amsterdam en de volgende ochtend vertrekken ze weer.”

Stoere taal

De bestuursleden twijfelen ook aan de integriteit van de toekomstige hoteliers. Udo: „Men zal bij de bouw een truc proberen uit te halen door de zolder te bebouwen en daarmee een extra verdieping te creëren, meer dan de vergunning toestaat. Gelukkig heeft de wethouder ons na een gesprek per brief laten weten dat het bestemmingsplan een maximum zal stellen aan het aantal verdiepingen. Stoere taal van een wethouder, die zich onlangs helaas wel liet fotograferen terwijl hij met de initiatiefnemers staat te proosten op dit foute ontwerp.”

Die wethouder is Jean van der Hoeven (CDA). „Dat ik proost is omdat ik het moment van de samenwerking wil markeren”, vertelt hij. „Niet omdat ik geen rekening houd met bezwaren van anderen.”

De gemeente Waterland staat „positief” tegenover de plannen. „We zien veel toeristen uit Amsterdam onze kant op komen, en dat vinden wij prettig. Het hotel biedt ook een stukje werkgelegenheid. En winkeliers zullen profiteren.” Het hotel wordt gebouwd volgens de kaders die zijn aan gegegeven in de stedenbouwkundige visie van de gemeente. Ook de welstandscommissie heeft eerder haar fiat gegeven. „Het gebouw wordt goed ingepast in de omgeving.”

Gouwzee beschermd

Zal de bouw van een hotel de recreatie op het Hemmeland verpesten? De wethouder denkt van niet. „Het gebied blijft voor iedereen toegankelijk: de strandjes, de wandelpaden, de veldjes.” Dat het gebied tot de ecologische hoofdstructuur van Nederland wordt gerekend, tegenwoordig aangeduid als natuurnetwerk, en dat de Gouwzee deel uitmaakt van het Markermeer dat een Europees beschermd Natura 2000-gebied is, hoeft de bouw niet in de weg te staan. „Wij gaan daar heel goed rekening mee houden.”

Dan het geld. Ook dat zit de actievoerders van Red het Hemmeland behoorlijk dwars. Kees de Lange: „Wij hebben ontdekt dat de drie bedrijven die het hotel financieren allemaal een negatief eigen vermogen hebben. Het zou dus goed kunnen zijn dat sprake is van het witwassen van geld. Daarom hebben wij verzocht om een Bibob-onderzoek.” Udo: „Dat is in Amsterdam heel gebruikelijk. Maar toen wij dat hier zeiden, was het huis te klein.” De Lange: „Er is geen schaduw van twijfel dat hier een geheime financier achter zit.” Hinderlijk is ook dat de ondernemers straks jaarlijks 20.000 euro minder aan erfpacht gaat betalen dan de aanvankelijke taxatiewaarde. Udo: „Een verkapte subsidie. Een cadeautje van de vorige wethouder.”

Slappe was

Op het terras aan de Gouwzee knikken Gerard en Mieke Kulik vermoeid. „O ja, dat verhaal over die subsidie”, zucht Gerard Kulik. „Wij krijgen helemaal geen subsidie. Wij moeten straks jaarlijks 56.000 euro erfpacht betalen.” Hij vertelt dat hij onlangs ook al 60.000 euro heeft moeten overmaken naar de gemeente, zodat die de plannen kan voorbereiden.

Je zou moedeloos worden van alle tegenwerking, maar Kulik zet door. „Ik heb mijn geld erin zitten. Het heeft me al een half miljoen gekost. Dat is mijn pensioen.” Overigens hoeven de tegenstanders zich over de kredietwaardigheid van de financiers geen zorgen te maken, zegt hij. „We hebben er een ondernemer uit de buurt bij gehaald. Dat is geen crimineel. Dat is gewoon iemand die goed in de slappe was zit.”

Red het Hemmeland zet de acties voort, zeggen bestuursleden Udo en De Lange. „Wij gaan bezwaar maken tegen het bestemmingsplan. Wij gaan naar de Raad van State.”