Jazzmuzikant Ornette Coleman op 85-jarige leeftijd overleden

Ornette Coleman voor aanvang van zijn optreden in zijn kleedkamer op de tweede dag van North Sea Jazz (2010).
Ornette Coleman voor aanvang van zijn optreden in zijn kleedkamer op de tweede dag van North Sea Jazz (2010). Foto Andreas Terlaak

De Amerikaanse saxofonist en jazzcomponist Ornette Coleman is op 85-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn agent Ken Weinstein laten weten aan persdienst AFP. Hij overleed in New York, waar hij het grootste deel van zijn carrière heeft gewoond.

Coleman werd in 1930 geboren in Fort Worth, Texas. Hij leerde zichzelf saxofoon spelen in hanteerde voornamelijk de altsax. Coleman staat bekend als een van de vernieuwers in de jazz. Zijn album The Shape of Jazz to Come wordt gezien als een van de eerste albums in de avant-garde jazzgeschiedenis. In 2007 kreeg hij een Grammy voor zijn bijdrage aan de muziek.

Mede door het werk van Coleman in de late jaren vijftig en de vroege jaren zestig nam de jazz meer afstand van de regels omtrent harmonie en ritme. De muziek van Coleman, zo meldt The New York Times, was te scharen onder de term highly informed folk: bedrieglijk simpele melodieën buiten akkoordenschema’s en vastgelegde melodieën om. Het was de free jazz, zo schreef Peter Delpeut in 2010 in NRC Handelsblad (€):

Down and out in L.A. maakte de vierentwintigjarige Ornette het zich in ieder geval niet gemakkelijker toen hij een saxofoon van plastic aanschafte. Hij zocht naar een speelstijl voorbij het keurslijf van vastgelegde harmonieën waarbij de impuls van de melodie leidend moest zijn. Zo eenvoudig als dat nu lijkt, zo moeilijk was dat in de jaren vijftig. En zeker de conservatieve jazzscene van Los Angeles zat daar niet op te wachten.

Beluister The Shape of Jazz to Come uit 1959.

In 2010 was Coleman speciale gast op het North Sea Jazz Festival in Rotterdam. De toen tachtigjarige muzikant verscheen in veelkleurig pyjamapak en zou This is Our Music Now komen spelen, een project met bassist Charlie Haden waarin zou worden teruggekeken op het gelijknamige album uit 1960. Maar Haden bleef lang in de coulissen, en Coleman maakte met zijn band typisch ongrijpbare en razende omzwervingen op sax en trompet, schreef NRC-muziekredacteur Amanda Kuyper (€):

De opstelling was opmerkelijk: helemaal links op het grote podium de akoestische bas en Coleman. Uiterst rechts de drums en de elektrische bas. Het leek wel of er twee aparte bands stonden te spelen. Bassisten inspireren Coleman. De een strijkt met een strijkstok of plukkend aan de snaren en nummer twee speelt funky elektrisch. Als de eerste bas op het ritme zit, richt de tweede zich op de melodie. Toen Haden dan eindelijk plaats nam, achter op het podium, was het meer een muzikale uitwisseling van beleefdheden.

Lees ook uit ons archief: