Altijd alleen dankzij de volautomatische maatschappij

Wijkagent Wilco Berenschot ging langs bij een man die al jaren niet op straat kwam. „Ik bereidde me erop voor hem horizontaal op zijn bed te zien liggen.”

Zijn hart klopte in z’n keel, toen wijkagent Wilco Berenschot dinsdag via het balkon van de eerste etage naar binnen wilde kijken bij de man die al tijden door niemand meer is gezien. Op het aanbellen aan de voordeur werd niet gereageerd.

Berenschot vreesde het ergste. „Ik bereidde me erop voor hem horizontaal op zijn bed te zien liggen met vliegjes er omheen. Toen ging plotseling het raam open. Ik schrok me helemaal het lazarus, ik stond opeens oog in oog met een man met een verwilderde blik’’, zegt de wijkagent.

De bejaarde bewoner – die lijdt aan ernstige straatvrees – schrok net zo hard. Hij blijkt al tien jaar niet meer op straat te zijn geweest. Berenschot: „Post opent hij niet, zijn rekeningen laat hij automatisch afschrijven en als er om die reden beslag wordt gelegd, wordt de boete ook automatisch geïnd. Binnen was het niet ernstig vervuild.”

Alle boodschappen online gedaan

Het gesprek dat de wijkagent had met de altijd alleen gebleven man, duurde twee uur en kwam aanvankelijk langzaam op gang. „Hij was net zo erg geschrokken als ik. Hij dacht dat ik achter een inbreker aanzat.”

Stukje bij beetje vertelde de man zijn levensverhaal aan Berenschot, die daar uit privacyoverwegingen niet te diep op wil ingaan. De man heeft een broer en zus, maar die spreekt hij alleen telefonisch. Andere menselijke contacten beperken zich tot een praatje over de heg met de buren en de bezorgdiensten van de boodschappen die hij online bestelt en met zijn pinpas aan de deur afrekent. „De zegeningen van de moderne tijd.”

Hoewel hij zich redelijk kan redden, werd het Berenschot steeds duidelijker dat de man écht hulp nodig heeft. „Hij was zichtbaar gespannen over de stapel post die hij al jaren niet durft open te maken. Hij vroeg mij daarbij te helpen en werd écht duizelig van het idee dat het financieel niet goed zat. Gelukkig viel dat mee. Ook bij het opruimen van zijn huis heeft hij hulp nodig. Omdat ik bij hem binnen ben geweest, kan ik nu het wijkteam op hem afsturen.”

Wat de wijkagent wil zeggen: in onze volautomatische maatschappij is er het risico dat signalen over vereenzaming verloren gaan, levensgroot.

Er zijn nog zoveel anderen...

Hoe dat kan aflopen, bleek in 2013 toen in de Rotterdamse wijk Delfshaven het stoffelijk overschot van een 74-jarige vrouw werd gevonden. Zij had tien jaar dood in haar woning gelegen zonder dat iemand iets had gemerkt. Het onderwerp eenzaamheid bij ouderen staat sindsdien hoog op de agenda van politiek en hulpverleningsinstanties. Eén van de dingen die de gemeente zich heeft voorgenomen, is dat alle Rotterdamse 75-plussers de komende jaren huisbezoek kunnen verwachten.

Berenschot, die een melding kreeg in het door hemzelf opgerichte ‘pop-up wijkbureau’ midden in de wijk, is blij dat hij zijn buurtgenoot heeft kunnen helpen, maar toch zit het hem niet lekker. „Zoals hij zijn er nog velen. Het zou niet moeten kunnen dat iemand die jarenlang zijn gemeentebelasting niet betaalt, omdat hij zijn post niet openmaakt, aan de aandacht ontsnapt omdat de boete automatisch van zijn rekening wordt afgeschreven. Zulke gevallen zijn een duidelijk signaal dat er iets mis is. We moeten in staat zijn hier als maatschappij een oplossing voor te vinden.”

Wethouder Hugo de Jonge (CDA) schrikt van het verhaal. „Dit bewijst hoe belangrijk het is dat Rotterdam topprioriteit heeft gemaakt van de bestrijding van eenzaamheid.”

Dat instanties niet aanslaan op wanbetaling, maar wél automatisch het geld innen, is iets waar dit college een eind aan wil maken. „Reden dat we haast maken met de invoering van een signaleringssysteem zoals dat ook in de jeugdzorg geldt. Daarbij worden bestanden van woningcorporaties, energieleveranciers en het waterbedrijf over betalingsachterstanden en niet opendoen bij aanbellen aan elkaar gekoppeld.”

Ding-dong. Agent bijt hond

Wijkagent Wilco Berenschot wil graag een keer met de wethouder praten over zijn ideeën om eenzaamheid te lijf te gaan. Zo introduceerde Berenschot een ‘agent bijt hond’-project waarmee hij, net als in het tv-programma at random aanbelt bij mensen thuis. „Ik heb dat inmiddels 115 keer gedaan en vraag dan aan mensen of ik mijn brood bij hen mag opeten. Dat levert enorm veel informatie op.”

Of hij denkt dat de eenzame man door de hulp nu weer regelmatig op straat te zien zal zijn, betwijfelt Berenshot. „Ik geloof niet dat hij daar de persoon voor is. Maar hij was blij dat iemand hem miste en zich met hem bezighield. Dat dat zo werkt in de maatschappij, daarover was hij écht verrast.”