Ruzie en uitstel om arbitrage TTIP-verdrag

Belangrijke stemming en debat in Europees Parlement op het laatste moment afgeblazen

TTIP, het handelsverdrag dat de EU wil sluiten met de Verenigde Staten, is politiek in zwaar weer beland. Een voor vandaag geplande belangrijke stemming in het Europees Parlement is op de valreep uitgesteld, door grote onenigheid binnen de Europese sociaaldemocraten (S&D). Vanochtend werd ook een hierover gepland debat geschrapt. Europarlementariërs reageren ziedend.

Struikelblok is ISDS, een omstreden arbitragemechanisme waarmee bedrijven, buiten de reguliere rechtsgang om, claims kunnen indienen tegen overheden. S&D-leden van de handelscommissie van het Europarlement sloten hierover vorige week een compromis met de christendemocraten (EVP), waarover vandaag gestemd zou worden. Maar bij veel sociaaldemocraten, met wier steun TTIP valt of staat, valt dat compromis slecht. Zozeer zelfs dat het gisteren opeens niet meer zeker was of het een meerderheid zou halen. Om een afgang te voorkomen besloot parlementsvoorzitter Martin Schulz, zelf een sociaal-democraat, de stemming uit te stellen, onder meer met het argument dat er te veel amendementen waren ingediend (meer dan 200). Formeel mag hij hiertoe besluiten, maar het is een ongebruikelijke stap.

Schulz liet ook het debat over het compromis schrappen, maar bleef vanochtend weg uit de plenaire zaal om dat besluit toe te lichten. Het leidde tot groot rumoer. „Ze duiken”, zegt Anne-Marie Mineur (SP), die TTIP in zijn geheel afwijst. „Uitstel betekent allerminst afstel van ons verzet”, zegt Agnes Jongerius (PvdA), die geen arbitrage in het handelsverdrag wil en behoort tot de S&D-rebellen. „,Als men blijft vasthouden aan ISDS, dan gaat TTIP niet lukken”, zegt Bas Eickhout (GroenLinks). De dreiging van claims tast de beleidsvrijheid van staten aan, zeggen critici.

De handelscommissie moet nu opnieuw een standpunt bepalen. Een nieuwe stemming kan maanden op zich laten wachten, mogelijk zelfs tot na de zomer. Critici hoopten vandaag op een begrenzing van het mandaat van de Europese Commissie, die met de Amerikanen onderhandelt over het verdrag. Voorstanders dachten de Commissie juist te kunnen helpen, door nu duidelijkheid te verschaffen over het arbitragemechanisme. Eurocommissaris Cecilia Malmström (Handel) wil TTIP voltooien vóór het vertrek van Barack Obama als Amerikaanse president, begin 2017.

Formeel gaan lidstaten over het mandaat, maar zonder parlementaire vrede is het voor Malmström lastig onderhandelen met de Amerikanen. Uiteindelijk moet het Europarlement het resultaat goed- of afkeuren. De Commissie heeft ISDS al flink hervormd, en wat Malmström betreft moet het op termijn worden vervangen door een permanent arbitragehof, met gewone rechters - maar met TTIP gaat dat volgens haar niet meer lukken. Tijdens de stemming vandaag moest blijken of Malmström hiermee wegkomt. Voorlopig dus niet.