Hoe mensen zich gedragen op internet zegt veel over hun karakter

De app Crystal stelt aan de hand van openbare informatie op internet persoonlijkheidsprofielen van mensen op en geeft advies over hoe je die persoon het beste kunt benaderen. Handig of griezelig?

Stuurt u een mail aan Willem-Alexander? Bedank hem voor zijn tijd en vraag hoe het met hem gaat. President Obama aan de lijn? Maak een paar grapjes. En mocht u Jan Smit een berichtje willen sturen, zet er dan zeker smileys in.

Deze communicatietips zijn gegenereerd door het algoritme van de app Crystal. Die app belooft dat de gebruiker van bijna iedereen te weten kan komen hoe hij of zij het liefst communiceert, zodat hij daar zijn voordeel mee kan doen. Obama zou niet verveeld willen worden met dingen die hij al weet, Jan Smit wil tijdens een afspraak graag wat eten of drinken.

Persoonlijkheidsprofielen

Crystal werd in 2014 opgericht in de VS door Drew D’Agostino, om „communicatie via e-mail empathischer te maken”. Een gebruiker kan inloggen via zijn LinkedIn-profiel, of zich aanmelden op de website. Wie daarna een persoonlijkheidsprofiel opvraagt, krijgt te zien wat Crystal over diegene weet.

De app maakt hiervoor gebruik van publieke gegevens: van uitingen op sociale media tot blogs en Amazon-recensies. Aan de hand van die gegevens stopt Crystal de persoon in één van zijn 64 communicatiehokjes. Die zijn overgenomen van erkende modellen voor persoonlijkheidsanalyse, bijvoorbeeld DISC.

Afhankelijk van de hoeveelheid informatie die deze persoon op internet heeft gezet, geeft de website een indicatie van de nauwkeurigheid van het profiel: van nul tot honderd procent. Het algoritme is zo ontwikkeld dat een lange tekst zwaarder weegt dan bijvoorbeeld een retweet.

De persoonlijkheidsprofielen zijn gratis op te zoeken, voor extra functionaliteiten moet worden betaald. Zo kan voor 19 dollar (17 euro) per maand bijvoorbeeld een plug-in worden gebruikt die in Gmail tekstsuggesties geeft terwijl de gebruiker de mail opstelt. De plug-in heeft een kleine 25 duizend gebruikers.

Horoscoopgehalte

Hoe accuraat zijn die profielen? Wanneer dezelfde naam vaker voorkomt, moeten profielen worden gescheiden op basis van andere gegevens. Dat maakt profielen van mensen met een generieke naam lastiger vast te stellen. „Precies daarom geven we ook de mate van nauwkeurigheid aan”, legt Crystal-oprichter D’Agostino uit. Als gebruiker moet je dan zelf een inschatting maken hoe zeer je de gegeven adviezen ter harte moet nemen.

Volgens het profiel van mediapsycholoog Mischa Coster, dat een nauwkeurigheid heeft van 95 procent, is hij „zeer loyaal, ambitieus en meegaand, maar het kan wat langer duren voordat je zijn vertrouwen wint”. Verder maakt hij volgens Crystal gemakkelijk contact met nieuwe mensen, houdt hij niet van spreadsheets en moet je een afspraak met hem niet op het laatste moment verzetten.

„Ik kan me goed vinden in het profiel”, zegt Coster. „Dat mijn loyaliteit bijvoorbeeld zo sterk wordt benadrukt, wat ik bij andere profielen niet heb gezien, vind ik spot on.” Andere termen hebben volgens hem een hoger horoscoopgehalte: vaag genoeg om op veel mensen van toepassing te zijn. Coster: „Dat wordt ook wel het ‘Forer-effect’ genoemd: mensen hebben de neiging om zich te herkennen in algemene uitspraken en realiseren zich niet dat een heleboel anderen ook in dat plaatje passen.”

Coster vindt het positief dat Crystal zich baseert op publieke informatie. „Het probleem van psychologisch onderzoek is dat het vaak gebaseerd is op zelfrapportage: mensen die over zichzelf vertellen hoe ze zich in een situatie zouden gedragen.” Zulke informatie klopt vaak niet, legt hij uit: mensen kennen zichzelf niet goed, of geven sociaal wenselijke antwoorden. „Met publiek toegankelijke informatie krijg je mogelijk een betrouwbaarder beeld.”

Het gebruik van sociale media om persoonlijkheidsprofielen te creëren is niet nieuw. In 2013 ontwikkelden Amerikaanse onderzoekers een tool die gegevens als gender, leeftijd en persoonlijkheid kon voorspellen aan de hand van Facebook-berichten. Ook uit ieders zoekgedrag op Google rolt een profiel: het is te bekijken in de instellingen van Google Ads. Wat Crystal uniek maakt, is dat het zo’n tool aan gebruikers aanbiedt en er een kant-en-klaar advies aan koppelt.

Sociale prothese

„Het is een soort sociale prothese”, zegt journalist Kate Greene. Zij schreef het boek Reality Mining: Using Big Data to Engineer a Better World (2014) en doceerde aan San Francisco State University, waar ze onder andere ‘de perfecte e-mail’ behandelde. Greene: „Als ik voor mijn werk iemand moet e-mailen die ik niet ken, doe ik ook onderzoek. Ik bekijk sociale media-profielen om erachter te komen waarover, met wie en hoe die persoon communiceert. Zo kan ik een bericht opstellen waarvan ik weet dat er een reactie op komt. Crystal doet eigenlijk hetzelfde.”

Wie niet precies weet hoe zo’n algoritme werkt, weet ook nooit hoe een profiel tot stand gekomen is. E-mails moeten volgens Greene bovendien niet ál te perfect zijn. Greene: „Spontaniteit is ook van belang. Een voorbeeld: ooit stuurde ik iemand met wie ik wilde samenwerken een mailtje met een grappige typo. Per ongeluk natuurlijk, maar het ijs was meteen gebroken. We hebben daarna nog jarenlang goed contact gehad.”

En wat nou als iemand zich niet kan vinden in zijn persoonlijkheidsprofiel, of het vervelend vindt dat dit openbaar is? In dat geval is het mogelijk Crystal een e-mail te sturen om niet langer in hun zoekresultaten te verschijnen. Daarvoor moet je wel eerst op de hoogte zijn van het bestaan van de app.

Creepy

Technologiemagazine Wired noemde de app ‘creepy’; techblog The Next Web sprak van ‘stalken’. Greene begrijpt dat: „We weten dat bedrijven onze publieke gegevens analyseren en gebruiken. Maar dat je via Crystal precies kunt zien hoe publieke gegevens worden getransformeerd tot een persoonlijkheidsprofiel en bijbehorende adviezen, ervaren sommige mensen als een inbreuk op hun privacy.”

Gaan we meer van dit soort apps zien in de toekomst? Crystal lijkt vooralsnog uniek. Er zijn een paar start-ups die aan de hand van Facebook-profielen aanbevelingen geven voor cadeaus, bijvoorbeeld Giftri en The Present.co. Die bedrijven staan nog in de kinderschoenen. De zoekfunctie werkt niet en de aanbevolen cadeaus lijken willekeurig gekozen. Een soortgelijk bedrijf uit Engeland, opgericht in 2013, is inmiddels weer gestopt.

En de gebruiker zelf, kan die uitkijken naar een toekomst waarin authentiek ogende berichtjes geschreven zijn met behulp van automatisch gegenereerde adviezen? Mediapsycholoog Mischa Coster vermoedt van niet. Blijf vooral dicht bij jezelf, luidt zijn advies: „Tools als Crystal kun je best als ondersteuning gebruiken, maar wees er niet afhankelijk van. Je kunt iemand wel perfecte e-mails sturen via Crystal, maar als je die persoon vervolgens ontmoet en je heel anders overkomt, val je alsnog door de mand.”