Egypte probeert verzet in Syrië naar zijn hand te zetten

Een deel van de Syrische oppositie was bijeen in Kairo. Zonder Moslimbroederschap, want dat praat makkelijker.

Het Vrije Syrische Leger heeft gisteren een legerbasis van het regime in het zuiden veroverd. Een nieuwe klap voor Assad.
Het Vrije Syrische Leger heeft gisteren een legerbasis van het regime in het zuiden veroverd. Een nieuwe klap voor Assad. Foto Reuters

Mirakels werden niet verwacht van de tweedaagse Syrië-conferentie in een vijfsterrenhotel in de Egyptische hoofdstad deze week. Daarvoor heeft de gematigde Syrische oppositie na meer dan vier jaar oorlog te weinig invloed op de strijd.

Maar de gastenlijst weerspiegelt wel de veranderde politieke verhoudingen in gastland Egypte en elders. Niet uitgenodigd was de Syrische Nationale Raad, nochtans het orgaan dat internationaal wordt erkend als de vertegenwoordiger van de oppositie. Die raad wordt immers gedomineerd door de Syrische Moslimbroederschap, die in Egypte wordt beschouwd als een terreurgroep.

De Syrische schrijver en politicus Haithem Manaa, organisator van de conferentie, ontkent dat de keus op Egypte is gevallen om de Moslimbroederschap te weren. Maar hij is niet rouwig om hun afwezigheid. „Als de Moslimbroederschap hier aanwezig was, dan hadden zij onmiddellijk het gebeuren gedomineerd. Dan hadden wij niet de democratische discussie kunnen hebben die nu plaatsvindt.”

Wel aanwezig was Haithem Jarba, het voormalige hoofd van de raad. Hij en een tiental andere niet-fundamentalistische leden woonden de conferentie op persoonlijke titel bij. „Sommigen in de oppositie noemen ons verraders, omdat wij toegestemd hebben naar het Egypte van president Sisi te komen”, zegt een deelnemer aan de conferentie die liever niet met haar naam in de krant wil.

De Syrische Moslimbroederschap verklaarde tegen persbureau AP dat „de Moslimbroederschap niet op de coupregering in Egypte rekent”.

Nadat het leger in 2013 president Morsi van de Moslimboederschap uit de macht zette, waren Syrische vluchtelingen in Egypte de kop van Jut. Door Morsi’s steun aan de Syrische oppositie werden zij gezien als bondgenoten van de Moslimbroeders. Er werd een visumplicht ingesteld en Syriërs zonder papieren moesten het land uit.

Sindsdien ziet Egypte zichzelf graag als de beschermer tegen het gevaar van de politieke islam. In buurland Libië is het betrokken bij de oorlog tegen de niet-erkende regering in Tripoli, die gedomineerd wordt door de Moslimbroederschap. In Jemen steunt het de Saoedische oorlog tegen de Houthi-rebellen. Ook met Hamas, de Palestijnse tak van de Moslimbroederschap in Gaza, zijn de verhoudingen grondig verzuurd. Het Egyptische leger heeft de tunnels die Gaza bevoorraden grotendeels vernietigd, en Hamas is tot terreurbeweging verklaard.

Al zijn er tekenen van lichte dooi: een rechtbank in Kairo maakt deze week de beslissing om Hamas als terreurgroep te bestempelen ongedaan, en Hamas-leden zouden in Kairo gesprekken hebben gevoerd met Egyptische inlichtingendiensten.

„Egypte probeert zijn historische rol in de regio te herstellen”, meent de vrouwelijke deelnemer aan de conferentie. „Meer bepaald wil het de invloed van de Moslimbroederschap op de Syrische oppositie elimineren.”

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Kairo ontkent dat het met de conferentie de Syrische oppositie naar zijn hand probeert te zetten. „Egypte heeft geen agenda”, zegt een woordvoerder. „Sterker nog: wij zijn mogelijk het enige land in de regio dat geen agenda heeft in Syrië behalve de wens dat het bloedvergieten ophoudt.”

Koert Debeuf, een Belgisch politiek analist in Kairo, heeft grote twijfels bij het nut van de conferentie. „In het verleden is juist alles in het werk gesteld om zo veel mogelijk mensen te betrekken bij het overleg. Iedereen werd uitgenodigd. Voor Egypte zijn alle Moslimbroeders echter terroristen. Hoe wil je dat daar een politieke oplossing uit voortkomt?”

In Kairo is gesproken over een vredesplan gebaseerd op de conferentie in Genève. Dat wil zeggen dat er met het regime kan worden gepraat over de vorming van een overgangsregering. De hoop is dat de recente verliezen van het regime een diplomatieke oplossing dichterbij brengen. Achter gesloten deuren praat de internationale gemeenschap dezer dagen over een nieuw diplomatiek initiatief voor Syrië. Met de Moslimbroederschap.