Collectiegebouw Boijmans voor tweede keer afgekeurd

Impressie Collectiegebouw Boijmans Van Beuningen

De plannen voor het nieuwe Collectiegebouw voor Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam zijn opnieuw afgekeurd door de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur (RRKC). De raad, die de belangrijkste adviseur is van de gemeente Rotterdam over het cultuurbeleid, zette vanochtend een aanvullend advies op zijn website, dat er niet om liegt. Het bouwproject lijkt een “prestigedoel op zich” te worden, schrijft de RRKC.

“Welke cultuurpolitieke doelstellingen worden met de komst van het Collectiegebouw eigenlijk gerealiseerd”, vraagt de RRKC zich in het advies af.

“Welke meerwaarde heeft het voor de cultuursector en de stad? En hoe legitimeert het college zo’n forse publieke investering voor één culturele instelling die slechts een deel van de Collectie Rotterdam beheert? Waarom wordt er voor gekozen om met publiek geld particulieren voorzieningen (de depots voor de verzamelaars) te realiseren? Als die visie ontbreekt, is het niet opportuun om te besluiten tot een dermate aanzienlijke interventie en navenant veel publieke middelen te investeren.”

grote financiële risico’s

De RRKC bracht op 13 maart al een negatief advies uit over het open depotgebouw dat de gemeente voor het museum wil bouwen. Volgens de adviseurs brengt het plan voor een nieuw, gezichtsbepalend open depot in het Museumpark grote financiële risico’s mee voor het museum en de gemeente. Het project is begroot op ruim 73 miljoen euro: 50 miljoen voor het gebouw en 23 miljoen voor bijkomende kosten, zoals de aanleg van zonnepanelen en de inrichting van het gebouw.

Een particuliere stichting betaalt 15 miljoen mee aan het gebouw, de rest komt van de gemeente. Het museum betaalt de investering van de gemeente in veertig jaar via een huurverhoging terug. Maar het risico ligt bij de gemeente. De raad vindt dat er veel haken en ogen zitten aan die publiek-private samenwerking.

Het college van B en W negeerde het advies van de RRKC en stemde medio april unaniem in met de investering van 35 miljoen euro. Volgens wethouder Adriaan Visser (Cultuur, D66) waren er rapporten waarover de RRKC niet beschikte, maar waaruit blijkt dat het plan financieel goed in elkaar steekt. De RRKC heeft die rapporten nu ook gelezen en blijft bij het eerdere negatieve advies. Naast de financiële risico’s bij de bouw wijst de RRKC erop dat er geen onderzoek gedaan is naar de belangstelling van het publiek voor het Collectiegebouw.

‘Kloppen die 100.000 extra bezoekers wel?’

Gemeenteraadslid Co Engberts (PvdA) noemt het aanvullende advies van de RRKC “pittig” en “aanleiding voor stevige vragen aan B en W”.

“Essentieel is of wel goed doordacht is waarom voor het concept van een open depotgebouw gekozen wordt. Wij krijgen steeds maar te horen dat er wordt uitgegaan van 100.000 extra bezoekers. Ik lees nu dat Berns Museummanagement heeft aanbevolen meer onderzoek te doen naar het publiekspotentieel. Dat is nooit gedaan. En die aanbeveling is ook verdwenen uit de versie van het rapport van Berns dat wij als gemeenteraad te lezen kregen. Een vreemde zaak.”

Wethouder ziet geen probleem

Wethouder Adriaan Visser (D66, Cultuur) heeft vandaag in een brief aan de RRKC gereageerd. Hij schrijft de zorgen van de raad over de financiële risico’s van het Collectiegebouw voor de gemeente en het museum te begrijpen maar niet te delen.

“De kwetsbaarheid van de exploitatie hebben wij middels verschillende scenario’s getoetst. Daarbij is zichtbaar geworden dat er realistische beheermaatregelen te treffen zijn die bij tegenvallende inkomsten niet meteen leiden tot grote tekorten.”

Directeur Boijmans niet onder de indruk

Sjarel Ex, directeur van Museum Boijmans Van Beuningen is niet onder de indruk van het aanvullende advies.

“Ik lees er niets in waarvan ik denk: ‘Oei, daar heb ik nog niet aan gedacht’. Ik geloof heel sterk in de haalbaarheid van het Collectiegebouw. Er ligt een mooie, gesloten begroting waar geen onzekerheid in schuilt. Nieuw onderzoek naar het publiekspotentieel is een vorm van uitstel. Ik denk dat het heel reëel is om van 90.000 extra bezoekers uit te gaan, en dan heb ik het nog niet eens over de niet-betalende bezoekers.

“Dat zij de verschillende onderzoeken die er liggen zo negatief interpreteren, kan ik niet begrijpen. Ik denk dat ze dat doen uit een voorzichtigheid waarmee geen enkel project ooit van de grond zou komen. Wij als museum zijn degenen die het risico van dit project dragen, en denk je dat ik over een te brede sloot zou willen springen? Wij hebben een goed plan, dat langzaam maar zeker verdacht wordt gemaakt, terwijl daar geen enkele reden voor is.”

De gemeenteraad debatteert op 17 juni over de plannen voor het Collectiegebouw.

    • Claudia Kammer