Parlementaire enquêtecommissie Fyra mislukt omdat ze politiek is

DEN HAAG - Merel van Vroonhoven (l), voormalig directielid van de NS, verschijnt voor de parlementaire enquetecommissie Fyra. Die onderzoekt onder meer het toezicht op de bouw van de Fyra en de toelating van de Fyra tot het Nederlandse spoor.
DEN HAAG - Merel van Vroonhoven (l), voormalig directielid van de NS, verschijnt voor de parlementaire enquetecommissie Fyra. Die onderzoekt onder meer het toezicht op de bouw van de Fyra en de toelating van de Fyra tot het Nederlandse spoor. Foto ANP / Martijn Beekman

Politici kunnen slecht op zichzelf reflecteren. Beter om de commissie te bemensen met rechters, journalisten en wetenschappers die getraind zijn in waarheidsvinding en lessen trekken, meent Mendel Giezen (gepromoveerd op besluitvorming infrastructuur).

Hoewel oud-NS-directeur Frits Marckmann zich op radiostation BNR wat ongenuanceerd uitliet over de parlementaire enquêtecommissie Fyra (,,vooringenomen, eenzijdig”), raakt hij wel de kern. Dit soort politieke commissies zijn namelijk niet gericht op structureel te leren, maar op zwartepieten en politieke rekeningen vereffenen.

Interessant voor de politiek, maar het leidt niet tot structurele verbeteringen. De parlementaire enquêtecommissie zou moeten doen waar politici helaas niet goed in zijn: kritiek leveren op zichzelf, de pers en de kiezers. De gebreken of onvermogens van deze drie partijen zullen helaas onderbelicht blijven in de enquête. Daarom een aantal suggesties:

Allereerst voor de politiek. Ik zie een gebrek aan reflectief vermogen op de eigen keuzes. Zoals bij de tunnel onder het Groene Hart bleek, is de politieke realiteit een compleet andere dan die van de samenleving. Denk aan dat half miljard extra voor dat project, enkel om de persoonlijke strijd tussen twee ministers te sussen. In plaats van de absurditeit hiervan in te zien, zijn parlementsleden blij met zo’n compromis. Dan kunnen ze hun blik weer richten op een volgend conflict. Partijdiscipline en coalitieafspraken halen het reflectief vermogen evenzo uit de politiek.

Dan de media. Zodra projecten uit de rails gelopen zijn, nagelt de pers politici en bestuurders aan de schandpaal. Maar waar waren die journalisten toen er nog andere beslissingen gemaakt konden worden? Er zijn in de geschiedenis van de Fyra/HSL nauwelijks journalistieke stukken geweest die verschillende beleidsopties goed door hebben gelicht. Onderzoeksjournalistiek is nagenoeg wegbezuinigd en dat komt de kwaliteit van de besluitvorming niet ten goede.

Lees verder (€)

Mendel Giezen is gepromoveerd op de besluitvorming rondom grote infrastructuurprojecten en is nu werkzaam als universitair docent aan de Universiteit Utrecht.