Kiss of the Spider Woman intrigeert ook als musical

Alex Klaasen als de homseksuele gevangene Molina.
Alex Klaasen als de homseksuele gevangene Molina. Foto Bob Bronshoff

Twee mannen in een cel, in een martelgevangenis in een martelland. De één zit er als politiek gevangene, de ander wegens een zedendelict.

Dat mag een ongebruikelijke intrige voor een musical heten. Maar toch is Kiss of the Spider Woman de musicalversie van de befaamde roman van de Argentijnse schrijver Manuel Puig, die in 1985 met groot succes werd verfilmd. En ook de musical, een paar jaar later in Londen en New York, trok veel publiek. Mede door de veelzijdige songs van de Broadway-veteranen John Kander en Fred Ebb, die eerder al de kassuccessen Cabaret en Chicago hadden gemaakt.

Nu er voor het eerst een Nederlandse productie van deze musical te zien is, valt vooral op hoe zeer het boek zich voor zo’n muzikale theaterbewerking leende. De niet-politieke gevangene, die homoseksueel is, houdt zich immers staande met levendige herinneringen aan de filmdiva die hij sinds zijn jeugd aanbidt. En daarover vertelt hij aan de ander, die niets van zulke nichtenbewondering moet weten – aanvankelijk tot diens heftige ergernis, maar die verkeert allengs in het groeiende wederzijdse respect tussen de twee mannen.

Die beelden uit de musicalfilms waarin de diva in de jaren veertig en vijftig schitterde, worden hier als dromen zichtbaar gemaakt. Zodat in hun cel telkens de Spinnevrouw opdoemt, vaak omringd door de dansers die haar ook in haar films omringden. Het zijn scènes die vanzelfsprekend schril contrasteren met het – weliswaar gestileerde – realisme van de sinistere junta-gevangenis in Buenos Aires. Maar op een wonderlijke manier vloeien beide werelden uiteindelijk geheel samen, alsof de werkelijkheid een film is geworden. Of omgekeerd: de film een werkelijkheid.

Opus One speelt deze voorstelling een maand lang in Het Zonnehuis, een voormalig buurthuis in Amsterdam-Noord, waar de traliepatronen niet alleen het toneelbeeld bepalen, maar ook tot in de zaal reiken. Zo worden toneel en zaal effectief naar elkaar toe getrokken. Een spannend lichtontwerp doet de rest.

In zijn kernachtige regie weet Koen van Dijk, die eveneens voor de puntige vertaling tekent, het samengaan van schijn en werkelijkheid mooi waar te maken. Het vertoont zich tot in de dubbelrollen die hij introduceerde: de vier potig uitgevallen dansers van de diva spelen tevens alle andere bijrollen, van de ruige gevangenisbewakers tot en met de mishandelde medegevangenen.

De twee gevangenen worden gespeeld door Alex Klaasen en René van Kooten – alle twee fenomenaal in de manier waarop ze naar elkaar toegroeien. Klaasen is de man wiens galgenhumor ervoor zorgt dat de voorstelling niet onder de topzware ernst bezwijkt. Van Kooten geeft zijn revolutionaire rol genoeg nuances – en ongemanierdheid – mee om niet in het cliché van de brandschone musicalheld te vervallen. En naast hen vertolkt Marjolein Teepen alle vrouwenrollen met allure en finesse, van de diva tot de brave oude moeder.

Dat alles maakt Kiss of the Spider Woman tot een intrigerend specimen van een ideeënmusical, mijlenver verwijderd van het uitje-met-het-hele-gezin dat te vaak met dit genre wordt geassocieerd. Een musical kan dus ook méér te vertellen hebben.