Persoonlijke consequenties

Kan gevallen NS-topman Huges achter de tralies belanden?

Wat is de straf voor een topman van een staatsbedrijf die misstanden liet passeren en er soms zelfs persoonlijk aan meewerkte? Die loog en wiens onderneming de Spoorwegwet aan de laars lapte? Is opstappen zonder vertrekvergoeding dan voldoende? Of kan Timo Huges ook achter de tralies belanden?

De president-directeur van Nederlandse Spoorwegen (NS) kon vorige week vrijdag niet anders dan ontslag nemen nadat de raad van commissarissen en minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) het vertrouwen in hem opzegden. Nu het Openbaar Ministerie NS en enkele dochterbedrijven officieel als verdachte heeft aangemerkt in het onderzoek naar misstanden bij de aanbesteding van het openbaar vervoer in Limburg, dringt de vraag zich op wat er gebeurt met de man die eindverantwoordelijk was.

OM oriënteert zich op vervolging

Het OM zegt in een reactie dat het op dit moment nog veel te vroeg is voor een eventueel ‘persoonlijk vervolgingsbesluit’. Het is zich nog aan het “oriënteren”. Maar Huges kan er niet gerust op zijn. Zelfs niet gezien het historische gegeven dat topmannen niet vaak vervolgd worden.

Deze topmannen werden wel/niet vervolgd:

 

Veel misstanden in korte tijd

En mis is er van alles bij NS; zie de brief van Dijsselbloem aan de Kamer van vrijdag. In feite was er in korte tijd sprake van twee misstanden: in de aanloop naar de aanbesteding heeft NS bedrijfsspionage gepleegd en daarnaast werd de Spoorwegwet overtreden door concurrenten te benadelen. De minister sprak harde woorden: hij had het onder meer over een “zwak ontwikkeld normbesef”. En zei dat misstanden “vrij breed” verspreid waren binnen NS, “zowel door de verschillende bedrijfsonderdelen heen als door de “hiërarchische lagen”. Dat spreekt allemaal niet in het voordeel van Huges.

Valse verklaringen

Wat Huges persoonlijk kan worden aangerekend, is van belang voor een eventueel vervolgingsbesluit door het OM. Er moet allereerst directe betrokkenheid bij strafbare feiten zijn voor het OM tot persoonlijke vervolging overgaat.

De brief van Dijsselbloem aan de Kamer geeft een idee wat Huges volgens zijn aandeelhouder heeft misdaan. Huges zei dat hij niets wist van een schijnconstructie waardoor een NS-dochter bedrijfsgevoelige informatie over een concurrent verkreeg. Maar volgens de minister is inmiddels “vast komen te staan” dat Huges “niet alle informatie naar waarheid heeft verstrekt”. Dat hij heeft gelogen dus. In een aparte verklaring die de raad van commissarissen van de NS vorige week verspreidde, staat dat enkele andere op non-actief gestelde NS-bestuurders beweren dat Huges wel degelijk wist van de onregelmatigheden.

Een ander verwijt: een van de concurrenten van NS werd bij de aanbesteding “ernstig benadeeld” door NS omdat die te laat informatie verstrekte aan een concurrent. Die had de informatie nodig om een bod te kunnen doen. NS is verplicht om dergelijke informatie af te geven. Huges had hier persoonlijk op “aangestuurd”.
Lees ookDe baas van de NS speelt kinderachtige spelletjes

Valsheid in geschrifte

Of dat ook voldoende grond is voor strafrechtelijke vervolging van Huges? Dat is uiteindelijk aan het OM. Volgens advocaat Joost Italianer van NautaDutilh zou  Huges in theorie vervolgd kunnen vervolgen voor valsheid in geschrifte. Maar, zegt hij, “dan is wel de vraag of de verklaringen op schrift staan en door Huges zijn getekend. Zo ja dan kan het.” De praktijk, zegt Italianer, leert echter dat als deze grondslag wordt gebruikt, dat vaak niet tot zware straffen leidt, soms zelfs helemaal niet. Italianer wijst verder op mededingingswetgeving. Huges heeft concurrentiegevoelige informatie doorgesluisd naar NS-dochters.

“Alleen wordt dat soort vergrijpen tegenwoordig vaak in de administratieve sfeer afgehandeld, met boetes. Vroeger was dat vaker strafrechtelijk.”

Lees ook: Wat is dat voor gesjoemel bij de dochters van NS?