Derde medisch specialisten wil behandeling weigeren bij ongezonde leefstijl

Ruim 40 procent van de medisch specialisten wil het recht om behandeling te weigeren aan mensen die zorg nodig hebben dankzij hun ongezonde levensstijl. Dat blijkt uit een onderzoek onder 1500 artsen.

Nieuwe zorgproducten in een operatiekamer.
Nieuwe zorgproducten in een operatiekamer. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen

Ruim 40 procent van de medisch specialisten wil het recht hebben om behandeling te weigeren aan mensen die zorg nodig hebben vanwege hun ongezonde levensstijl. Dat blijkt uit onderzoek van het tv-programma Brandpunt (KRO-NCRV) en de Federatie Medisch Specialisten onder 1500 artsen.

Behandeling weigeren

In de praktijk worden er al geregeld voorwaarden gesteld aan een operatie: zo kan een arts een patiënt vertellen dat zij moet stoppen met roken voordat er met een IVF-behandeling gestart gaat worden.

Of een behandeling kan om medische redenen worden geweigerd, bijvoorbeeld omdat een patiënt een zware operatie lichamelijk niet aankan. Maar uit dit onderzoek blijkt dus dat een groot deel van de artsen wil dat er een formele mogelijkheid komt tot het weigeren van behandelingen bij patiënten met een ongezonde leefstijl.

Een op de drie van de ondervraagde artsen geeft vervolgens aan dit recht zeker te zullen gebruiken als de leefstijl van de patiënt bijdraagt aan de aandoening.

Bij acuut levensgevaar wel opereren

Marcel Daniëls, bestuurder bij de Federatie en zelf cardioloog, geeft aan dat het hier niet gaat om patiënten die in acuut levensgevaar verkeren; zij worden altijd geholpen. Over de resultaten van de enquête zegt Daniëls:

“Het is een belangrijk signaal dat dokters aangeven niet zomaar een ingreep te doen. Ze willen mensen echt beter maken en daar komt meer bij kijken dan een operatie of behandeling”.

Zorgkosten omlaag

Van de ondervraagde artsen denkt 37 procent dat de kosten van de gezondheidszorg naar beneden gaan als artsen de behandeling van mensen met een ongezonde leefstijl mogen weigeren. Een groter deel, 68 procent, denkt dat de zorgkosten dalen als mensen worden gewezen op hun ongezonde leefstijl.

Het grootste gedeelte van de artsen is van mening dat ze de patiënt moeten voorlichten over de gevolgen van ongezond leven. Veel artsen denken dat hun patiënten wel doorhebben dat hun levensstijl bijdraagt aan gezondheidsproblemen. Het overgrote deel van de ondervraagde dokters (80 procent) vindt dat de overheid meer moet doen aan gezondheidsvoorlichting.

Is behandeling weigeren in strijd met artseneed?

Op de vraag of het weigeren van een behandeling vanwege een ongezonde levensstijl in strijd is met de artseneed, zegt artsenfederatie KNMG:

“Artsen zullen nooit een behandeling weigeren vanwege iemands leefstijl, maar kunnen en moeten dit soms wel doen als iemand door deze leefstijl in een medische situatie verkeert waardoor een bepaalde behandeling medisch onverantwoord is.”

Een arts maakt - en dit staat ook in de artseneed beschreven - bij iedere behandeling bepaalde afwegingen om zo tot de beste keuze te komen met een zo groot mogelijke kans van slagen en zo min mogelijk risico’s. Dit gaat ook altijd in overleg met de patiënt, zegt een woordvoerder van de KNMG.

“Als een bepaalde behandeling te risicovol is bij een bepaalde leefstijl, of zelfs medisch zinloos, moeten artsen ook nu al, als het beter is voor de patiënt, de patiënt adviseren en motiveren om eerst iets aan de leefstijl te doen, voordat ze een ingreep ondergaan. Lukt dit niet, dan zal de arts moeten afwegen of de behandeling onder deze omstandigheden voor deze patiënt, met alle risico’s van dien, nog wel een optie is.”

(Meer over het onderzoek is vanavond te zien bij Brandpunt, NPO 2 om 20.25 uur.)