De podcast: een luistergids

Ze bestaan al heel lang, maar beginnen nu echt door te breken bij een groot publiek. Podcasts: downloadbare radioprogramma’s. Waar begin je met luisteren? NRC wijst de weg.

Veertien nieuwe en oude podcasts
Veertien nieuwe en oude podcasts

In 2006 kreeg komiek Ricky Gervais een vermelding in het Guinness Book of Records als meest succesvolle podcaster ooit, omdat zijn podcast voor The Guardian gemiddeld 260.000 luisteraars trok. Het afgelopen jaar haalde het eerste seizoen van Serial 80 miljoen downloads.

En als je sommige artikelen moet geloven, is de mediavorm in de tussentijd op het nippertje aan de dood ontsnapt.

Zo zwart-wit is het niet, al is er sinds vorig jaar wel sprake van een enorme opleving in vraag en aanbod. De podcast ontstond zo’n tien jaar geleden als samenvoeging van ‘iPod’ en ‘broadcast’: radiomakers konden hun programma’s voortaan als mp3 aanbieden, zodat luisteraars ze op hun draagbare speler konden meenemen. Even was er opwinding: je hoefde niet meer op tijd in te schakelen voor Vroege Vogels of Standpunt NL, want je kon zulke programma’s voortaan gewoon afspelen als het je zelf goed uitkwam. Een enkeling – zoals Gervais, maar ook Adam Curry en zelfs minister Piet Hein Donner – maakte shows die exclusief als podcast werden aangeboden, maar een bloeiende industrie werd het niet. Het was bij nader inzien toch wel veel gedoe om eerst op de computer een bestand te downloaden, dan de mp3-speler aan te sluiten en de show over te zetten.

Het verschil met 2015: toen was het technisch mogelijk, nu is het ook daadwerkelijk makkelijk. Tussenkomst van de computer is niet meer nodig, want bijna iedereen heeft een smartphone en in veel gevallen is er zelfs al een podcast-app automatisch geïnstalleerd. Er is overal snel internet en autoradio’s zijn steeds vaker uitgerust met een internetverbinding.

Die technologische vooruitgang valt samen met een enorme sprong in aanbod en de kwaliteit daarvan. This American Life (sinds 1995) en Radiolab (sinds 2002) maakten succesvol de oversteek van regulier radioprogramma naar podcast en inspireerden een brede waaier aan nieuwe shows. Onder de makers is vooral de ‘TAL-bump’ berucht: nieuwe populaire shows als Invisibilia, StartUp, Reply All en The Longest Shortest Time kregen een duw in de rug toen This American Life afleveringen van ervan in de eigen show opnam. Serial was zelfs een rechtstreekse spin-off van This American Life.

Met de toename van het aantal luisteraars – en dus het geld dat ermee te verdienen is middels advertenties – ontstonden in het afgelopen jaar meerdere podcastnetwerken, die als een soort HBO of Netflix van de podcastwereld nieuwe shows bedenken en ontwikkelen. Radiocollectief WNYC (waar Radiolab onder valt) zet er vol op in, Radiotopia (met het populaire 99% Invisible) ontstond als onafhankelijk podcastcollectief en Alex Blumberg (ex-This American Life) richtte Gimlet Media op, dat inmiddels drie populaire podcasts maakt. Online media doen ook mee: Slate verdubbelde het aantal podcasts in de afgelopen twee jaar en ook Buzzfeed maakt sinds een aantal maanden zijn eigen shows. En Stephen Colbert, de opvolger van David Letterman bij The Late Show, maakt sinds vorige week zijn eigen podcast, die in de VS direct op nummer één in iTunes belandde.

Kortom: zoveel nieuwe shows, zoveel te ontdekken. Waar begin je met luisteren? Als bewegwijzering selecteerde NRC veertien nieuwe en oudere podcasts die symbool staan voor wat er in die nieuwe wereld allemaal te ontdekken is.