Weg met het pessimisme. Lang leve de vooruitgang

De Amerikaanse autofabrikant Tesla presenteert de Roadster Sport met elektrische motor op het Auto Mobil International-congres in Leipzig, Duitsland. Eenmaal opgeladen kan de auto 340 kilometer rijden, de topsnelheid is 200 km/h.
De Amerikaanse autofabrikant Tesla presenteert de Roadster Sport met elektrische motor op het Auto Mobil International-congres in Leipzig, Duitsland. Eenmaal opgeladen kan de auto 340 kilometer rijden, de topsnelheid is 200 km/h. Foto EPA / Hendrik Schmidt.

In een geologische flits werden we heerser over de natuur. Onze rijkdom is een overwinning op de armoede, meent filosoof en journalist Jaffe Vink.

Wij leven in een nieuw tijdperk. Na honderdduizenden jaren is de dagelijkse vraag niet meer: hoe komen we aan voedsel? De vraag is nu: wat zullen we vanavond eten? Na honderdduizenden jaren onder een boom of in een hut, slapen we nu in een comfortabel bed, naast een badkamer met warm en koud water, een keuken met een volle koelkast en een iPhone onder handbereik.

Het was een lange weg van de nomadische oertijd tot aan Silicon Valley, van de eerste landbouw tot aan de moderne supermarkt, maar nu hebben we de droom van onze voorouders gerealiseerd. De vooruitgang is gekomen. We leven langer en gezonder in een wereld die rijker en briljanter is dan ooit.

Tegelijk is de angst binnengeslopen. We wantrouwen ons voedsel, we vrezen het klimaat, we zijn bezorgd over bevolkingsgroei en verontrust over het milieu.

Waar komt die angst vandaan? Uit NRC Handelsblad van dinsdag 31 augustus 1971. ‘Ramp bedreigt wereld’, kopte de krant op basis van een conceptrapport van de Club van Rome. „De enige vraag is nog of de catastrofe wordt veroorzaakt door honger, door uitputting van essentiële grondstoffen of door de vervuiling van de aarde.”

Alle media nemen het over. Het pessimisme van ellende en ondergang verspreidt zich als een dikke mist. Als we de vooruitgang niet stoppen, betekent dat volgens de jonge flamboyante Hans van Mierlo de ‘Endlösung voor de mensheid’. Het pessimisme nestelde zich in alle poriën. „Langzaam sterft de aarde en wordt het onvoorstelbare, het einde van het leven zelf, toch voorstelbaar”, sprak koningin Beatrix in een kerstrede.

Volgens de Club van Rome moeten we keuzes maken. Voedselhulp aan de hongerlijders vergroot het probleem van de overbevolking. India: onbehandelbaar.

Ik kies voor de Amerikaanse landbouwkundige Norman Borlaug, ontwikkelaar van een tarwesoort die beter bestand is tegen ziektes en meer opbrengst heeft. Daardoor werd Pakistan in 1968 zelfvoorzienend en India een paar jaar later zelfs exporteur van voedsel. Borlaug redde zo honderden miljoenen mensen van de hongerdood en kreeg in 1970 de Nobelprijs voor de Vrede, omdat hij „in de dramatische wedloop tussen bevolkingsexplosie en voedselproductie het pessimisme veranderde in optimisme”. Toch kent niemand Norman Borlaug en iedereen de Club van Rome. Wat is de bron van dit pessimisme?

Lees verder (€)

Jaffe Vink is filosoof en journalist. Hij was chef van de bijlage Letter & Geest van dagblad Trouw en publiceerde onlangs het boek Wie is er bang voor de vooruitgang (Prometheus).