Opinie

Wacht even voordat je kokend van woede inlogt op Twitter

Jet Bussemaker zei in de Volkskrant dat het haar stoort dat ‘iedereen alleen maar hogerop wil’. Dat betekent niet dat ze minder ambitie wil, zegt Floor Rusman. Integendeel.

Zaterdag bestudeerde ik op Twitter wat Nederland zoal bezighield op deze zonnige dag. Mensen waren witheet, zoals gebruikelijk; dit keer had minister van Onderwijs Jet Bussemaker de lont in het kruitvat gestoken. Jet werd uitgejouwd en de PvdA weer eens doodverklaard.

Waar ging het om? In de Volkskrant had Bussemaker het volgende gezegd: „Wat mij stoort, is dat iedereen alleen maar hogerop wil. Met een vwo-diploma wil iedereen naar de universiteit. Een mbo-diploma zou niet goed genoeg zijn, terwijl dat ook een prima diploma is. Het is belangrijk om de juiste student op de juiste plek te krijgen.” Vooral die eerste zin was verkeerd gevallen. Bussemaker zou hier de oorlog hebben verklaard aan ambitie, doorzettingsvermogen en verheffing. Zesjescultuur! Middelmaat! Boe!

Maar voordat je kokend van woede inlogt op Twitter is het misschien de moeite waard je af te vragen wat iemand bedoelt met de opmerking die jou zo kwaad maakt.

Je zou kunnen zeggen dat Bussemaker haar standpunt in de Volkskrant wat ongelukkig heeft geformuleerd. Maar ze heeft nergens gezegd dat ze minder ambitie wil, integendeel. In het Kamerdebat over hoger onderwijs anderhalve week geleden verklaarde ze nog: „We willen graag dat in Nederland iedere student het beste uit zichzelf kan halen.”

In de Rode Hoed lichtte Bussemaker haar Volkskrant-uitspraak gisteren toe. Aan de universiteit zitten te veel ongemotiveerde studenten, zei ze. Zij kiezen „te vanzelfsprekend” (soms onder druk van hun ouders) voor het wetenschappelijk onderwijs, terwijl ze misschien ergens anders beter af zijn.

Ik vond het een herkenbaar verhaal. Bij mijn studie zaten ook veel mensen die niet uit leergierigheid naar de universiteit waren gegaan, maar gewoon, omdat dat zo hoorde na het vwo. Tijdens de colleges haalden ze hun slaap in en na het eerste jaar waren velen alweer vertrokken, naar een studie die nog minder veeleisend was dan Geschiedenis. Hun aanwezigheid was voor niemand leuk, voor henzelf waarschijnlijk ook niet.

Als het aan de minister ligt, worden aan die ongemotiveerde studenten voortaan hogere eisen gesteld. Wanneer ze daaraan niet willen of kunnen voldoen, kiezen ze een andere opleiding. Bussemaker staat niet meer achter het streven om de helft van bevolking hoogopgeleid te laten zijn, want „dan gaat de norm onherroepelijk omlaag”.

Jammer was alleen dat ze ervoor terugschrok de consequenties hiervan te benoemen. De opleidingen moeten van haar niet moeilijker worden, maar wel „uitdagender”. De universiteiten hoeven ook niet kleiner te worden, nee, ze moeten „meer onderling verschillen”.

Als het niveau van opleidingen omhoog gaat en de eisen strenger worden, is het logische gevolg dat minder mensen een wetenschappelijke opleiding gaan volgen. Maar dit is voor een politicus kennelijk moeilijk om te zeggen. Voor je het weet maak je een elitaire indruk – en dan zijn de twitteraars weer woedend.