Urbo Kune zoekt een beter Europa vanuit ivoren toren

Moment uit Ein Tag und eine Stunde in Urbo Kune.
Moment uit Ein Tag und eine Stunde in Urbo Kune. Foto Janiek Dam

Pretentieus en nogal nietszeggend is het manifest Urbo Kune, dat zaterdag vanaf het dak van Muziekgebouw aan ’t IJ door een megafoon werd gescandeerd als aftrap van een 25-uurs marathon. De Oostenrijks-Tsjechische auteur Jan Tabor wil hierin een gedroomde Europese hoofdstad omschrijven als uiting van de „gemeenschappelijke wil van de meeste Europese mannen en vrouwen om in een gemeenschappelijke staat te leven”.

Niet economie of politiek maar een „Europese cultuur van culturen” moet daaraan ten grondslag leggen. In navolging van Tabor kwam ensemble Klangforum Wien met het project Ein Tag und Eine Stunde in Urbo Kune (Esperanto voor ‘gemeenschappelijke stad’) dat na Keulen en Wenen het Holland Festival aandeed. Concerten, lezingen, yoga, gym en schaakpotjes moesten bijdragen aan een overwegend anti-nationalistisch en pro-Europees gevoel, een „stedenbouwkundige opera” die de bezoeker na afloop tot „beter persoon” maakt.

Het was natuurlijk een makkelijke preek voor eigen parochie, want de maximaal 300 festivalbezoekers behoren ongetwijfeld tot de hoog opgeleide progressieve grootstedelingen die hoge cultuur als essentieel deel van de ideale stad zien.

De pretenties leggen een bom onder de uitvoeringen. Rosalie Hirs’ Atlantis ampersand was een moeizaam voortslepende klanksculptuur vol schelle timbres en onverstaanbare zang. In het obligate multiculturele nummer Raga Fields van Param Vir was de ontmoeting tussen sarodspeler en avant-garde-ensemble een lucide maar beleefde inkleuring van Indiase muziek.

In Combo regen de 22 spelers van Klangforum Wien hun zelf gecomponeerde werken aan elkaar. Het niveau van de uitvoering, meestal zonder dirigent, was indrukwekkend. Maar dat deze avontuurlijke hoewel vaak hermetische klanktaal werd gepresenteerd als ‘Het volk neemt het woord’, doet vrezen dat het ensemble in een ivoren toren zit zonder dit zelf te weten.

In de nacht kon men de hogere bedoelingen vergeten en op futons wegdrijven op Pierluigi Billones gitaarsolo Sgorgo Y vol kosmische uitschieters. Het vijf uur durende For Philip Guston van Morton Feldman strooide de - aanvankelijk - vijftig liggende luisteraars fluisterend zandkristallen in de oren.

De volgende ochtend clashten overspannen frasen van Franco Donatoni in de entree intrigerend met vonkende jazz vanaf een hogere verdieping. Daarna moest er weer gebouwd aan de Eurostad. De holistische denker Christian Felber pleitte voor een ethisch en ecologisch verantwoorde economie. Arnon Grunberg ging met bankiers in debat, die allen naar eigen zeggen nu al heel ethisch bankieren. Ook las Grunberg een verhaal voor over een toekomstige EU waarin de term vluchteling wordt vervangen door ‘minder koopkrachtige toerist’.

Overigens onthulde burgemeester Van der Laan dat de gedroomde Europese hoofdstad van cultuur, tolerantie en burgerij al sinds de zeventiende eeuw bestaat: Amsterdam.