Maken Roemenen nu echt schoon schip?

De corruptiebestrijders zijn populair in het land. Parlement beslist over strafvervolging van premier Ponta.

‘Ponta, wacht niet, treed af!’ De premier zelf peinst daar vooralsnog niet over.
‘Ponta, wacht niet, treed af!’ De premier zelf peinst daar vooralsnog niet over. Foto Vadim Ghirda/AP

Leidt de aanpak van corruptie in Roemenië opnieuw tot een politieke aardverschuiving? Onverwachts verloor de sociaal-democratische premier Victor Ponta in november vorig jaar de presidentsverkiezingen. Veel kiezers wendden zich van hem af omdat ze bang waren dat zijn door schandalen geplaagde partij PSD onderzoek naar de sjoemelende elites in het land zou frustreren.

Nu vecht Ponta voor zijn premierschap. Het anticorruptieagentschap DNA beschuldigt hem van witwassen, belastingontduiking, valsheid in geschrifte en belangenverstrengeling. Vrijdag werd hij ontboden op het kantoor van het DNA. Vandaag debatteert het parlement over een verzoek hem strafrechtelijk te mogen vervolgen.

Volgens de liberale president Klaus Iohannis, de man die Ponta in november versloeg, is de regering in Boekarest in een „onmogelijke situatie” beland. Zijn partij, PNL, die de oppositie aanvoert, beloofde alle samenwerking met de minister-president te staken en eiste zijn vertrek. Dat zou een primeur zijn: nooit eerder trad in Roemenië een premier af ten gevolge van een strafrechtelijk onderzoek.

Zelf denkt Ponta vooralsnog niet aan opstappen. Op een persconferentie zei hij gisteren zich te zullen verdedigen tegen de in zijn ogen politiek geïnspireerde beschuldigingen. „Een regering vervang je door middel van verkiezingen of een stemming in het parlement”, zei hij kalm. „Elke andere methode is een staatsgreep.”

Boter op het hoofd

De macht van de anticorruptieaanklagers om politieke crises uit te lokken leidt al langer tot discussie in Roemenië. Het is waar dat Roemeense magistraten soms meer aandacht hebben voor de ene of de andere partij, erkende corruptiedeskundige Alina Mungiu-Pippidi van de Hertie School of Governance in Berlijn onlangs aan deze krant. „De openbaar aanklager in het land, gesteund door Ponta, houdt politici en mediabazen ter rechterzijde aan. Het anticorruptieagentschap DNA, gesteund door Iohannis, gaat achter Ponta en de linksen aan.” Maar, voegde zij eraan toe, voor vrijwel alle aangeklaagden geldt dat ze boter op het hoofd hebben.

Bianca Toma, verbonden aan het Roemeense Centrum voor Europese Politiek, een denktank in Boekarest, is het daarmee eens. Dat de premier zou worden aangeklaagd, was volgens haar „slechts een kwestie van tijd”. Het onderzoek loopt al maanden en rond Ponta en zijn partij hangt al jaren een aura van wijdverspreide corruptie.

Naar voormalig transportminister Dan Sova, op dit moment de belangrijkste medeverdachte van Ponta, doet het DNA al enige tijd onderzoek. Ponta’s minister van Financiën trad eerder dit jaar af na verdenking van omkoping. Voormalig vicepremier en campagneleider Liviu Dragnea is veroordeeld wegens verkiezingsfraude. Ponta’s politieke mentor, ex-premier Adrian Nastase, belandde in de gevangenis. En ook Ponta’s schoonvader, een partijbons van de PSD, is verdachte in een corruptieonderzoek.

De bevolking toonde zich tot nu toe tevreden over het werk van het DNA. In een recente peiling genoot het agentschap het vertrouwen van 63 procent van de ondervraagden. Directeur Laura Kövesi, een oud-basketbalspeelster, is een nationale ster.

Maar parlementariërs, met name van de PSD, willen het mandaat van de corruptiebestrijders aan banden leggen. En indien de machtsbalans straks overhelt naar de andere kant, is opnieuw waakzaamheid geboden: ook boven heel wat oppositiefiguren hangen verdenkingen van gesjoemel.