interview

Heimwee als expat? Je bent de enige niet

Beeld NRCQ

Last van heimwee tijdens zakenreizen? Je bent de enige niet. In een Nederlands onderzoek uit 2001 zei 14 procent van de expats voor vertrek al heimwee te hebben.

Toch is over heimwee nog veel onbekend. Of meer mannen dan vrouwen het krijgen weten we niet. En hoeveel mensen er überhaupt last van hebben? Verschillende onderzoeken geven totaal verschillende percentages, afhankelijk van wie je het wanneer vraagt en hoe precies.

Voor een klein deel van de mensen is heimwee een echt probleem. Ze worden somber, tobberig, angstig, ongelukkig en kunnen zich slecht concentreren als ze van huis gaan. Er zijn zelfs onderzoeken waarin een verband wordt gelegd tussen heimwee enerzijds en hartproblemen, diabetes en internetverslaving anderzijds. Het is wel echt een minderheid voor wie heimwee zo’n groot probleem is, benadrukt Margaret Stroebe vandaag in een interview in NRC Handelsblad.

“Als ik zou moeten gokken, zou ik zeggen: niet meer dan 5 à 10 procent van de mensen.”

Stroebe doet al een jaar of vijftien onderzoek naar heimwee, maar dat doet ze erbij, als een spin-off van haar specialisatie: rouw. Heimwee is geen bloeiend onderzoeksterrein – onder meer, denkt Stroebe, doordat het niet als stoornis in het psychiatrisch handboek DSM-5 staat. Enkele choice quotes uit het interview:

Gaat het bij heimwee om het missen van mensen van wie je houdt of om het missen van thuis?

“Bij rouw mis je iemand en de rol die diegene in je leven speelde. Bij heimwee gaat het niet alleen om mensen en de hond, maar ook om voedsel, muziek, de routines van thuis, de sunday roast…”

Ik heb uit uw artikelen gehaald welke mensen tot heimwee geneigd zijn: neurotische, angstige en rigide mensen met een lage status en weinig zelfvertrouwen

“Oh, dat moet verschrikkelijk zijn om te lezen als je heimwee hebt! Dit zijn eigenschappen die de kans vergroten dat je heimwee krijgt, maar er zijn ook mensen met heimwee die die eigenschappen niet hebben. De situatie is ook van belang: of je gewend bent aan kamperen, of je naar kostschool wilde of gestuurd werd…”

Helpt het bij heimwee om iemand naar huis te halen?

“Dat werd vroeger als de enige oplossing gezien. Je moest het lijdend verdragen, óf naar huis gaan. Toen ik eind jaren negentig lesgaf op het University College Utrecht hadden we een studente die op nog geen 15 kilometer afstand was opgegroeid. Er waren ook meisjes uit Rusland, maar zij was degene met heimwee. We lieten haar forensen zodat ze geleidelijk kon wennen. Dat was niet volgens de college-regels, maar wel verstandig. Tegen het tweede jaar ging het goed met haar.”

Maar nu is het idee dat er wél iets tegen te doen is? Hoe is dat veranderd?

“Ik denk dat de anti-heimwee-programma’s die mijn collega Chris Thurber heeft ontwikkeld veel invloed hebben gehad. Die zijn er onder meer op gericht om mensen actief te laten zijn zodat ze zich beter voelen, om mensen meer gevoel van controle te geven, om het piekeren van ‘was ik maar thuis’ onder controle te krijgen. Niet naar huis bellen als je je slecht voelt, alleen als je je goed voelt… Er zitten alleen zoveel elementen in dat protocol dat je niet precies weet wat de werkzame ingrediënten zijn.”

Lees het hele interview vanmiddag in NRC Handelsblad.