‘In Volendam wordt de meeste cocaïne ter wereld gesnoven’

Dat werd vorige week in het televisieprogramma Voetbal International gezegd

illustratie nrc next
illustratie nrc next

De aanleiding

Vorige week promoveerde De Graafschap ten koste van FC Volendam. Volendam moet daardoor ook volgend jaar in de Jupiler League doorbrengen. Het dompelde het dorpje dat bekend staat om klederdracht, paling en de palingsound in rouw.

Hoewel Volendam niet promoveerde, zijn de Volendammers volgens het televisieprogramma Voetbal International ergens anders wel erg goed in. Presentator Wilfred Genee meldde dat er in Volendam de meeste cocaïne werd gesnoven ter wereld. „Meer dan in Londen, New York en dat soort steden”, zei Genee. Johan Derksen onderbouwde Genees stelling: er zitten de meeste cocaïneresten in het rioolwater. „Voetbal en coke snuiven, dat hebben ze er uitgevonden.”

Wij checkten: wordt er in Volendam de meeste cocaïne gesnoven ter wereld?

Waar is het op gebaseerd?

Dat de Volendammers veel snuiven, komt uit een rapport van het Watercycle Research Instituut (KWR), het kennisinstituut van de Nederlandse drinkwaterbedrijven. In het rapport van 2012 staat dat het cocaïnegebruik in de regio-Volendam hoger is dan in grote Europese steden als Parijs, Milaan en Londen. Er werden vijftig steden geanalyseerd.

Alle steden die meededen, hebben in dezelfde week onbehandelde rioolwatermonsters verzameld in waterzuiveringsinstallaties. Deze monsters zijn onderzocht op de aanwezigheid van resten in de urine van cocaïne, amfetamine, MDMA (XTC), methamfetamine en cannabis.

In Volendam, Edam, Monnickendam en Marken werd per duizend inwoners per dag 1,2 gram pure coke gesnoven. Dat komt neer op één lijntje op veertig inwoners. In en rond het vissersdorp werden 1100 lijntjes per dag gesnoven.

En, klopt het?

Hoewel er in de regio-Volendam in 2012 meer cocaïnesporen gevonden werden dan in enkele Europese hoofdsteden, was Volendam geen winnaar. Volendam is op de ranglijst vierde wat betreft cocaïne. In Antwerpen was het cokegebruik het hoogst. Ook andere onderzochte steden uit Nederland scoorden hoog, zo stond Amsterdam op plaats twee.

Volendam was in 2012 dus niet de cokehoofdstad. Maar hoe is dat nu? Afgelopen donderdag kwam het rapport over 2014 uit. Daaruit bleek dat in Amsterdam in 2014 meer cocaïne is gebruikt dan in 2013. Uit het rapport, dat ook naar andere drugssoorten kijkt, bleek dat met name het cocaïnegebruik sterk steeg. De hoeveelheid gevonden cocaïne in Amsterdams rioolwater is bijna verdubbeld vergeleken met 2013.

Het cocaïnegebruik was in 2014 in de hoofdstad ruim drie keer zo hoog als in Utrecht (per dag, per duizend inwoners). Internationaal gezien werd in de onderzochte steden alleen in het rioolwater van Londen meer cocaïne gevonden dan in Amsterdam.

En hoe zit het met Volendam? Die plaats is maar eenmalig meegenomen in het onderzoek, in 2012. Dat werd gedaan op verzoek van het BNN-programma Spuiten en slikken. Hoe de situatie momenteel is, is onbekend.

Zijn er geen andere onderzoeken? Ja, de GGD doet ook metingen, door middel van vragenlijsten. „Maar je moet je afvragen of mensen onze onderzoeken wel naar waarheid invullen”, zegt een woordvoerder van de GGD. Ook de GGD beschouwt de onderzoeksresultaten uit het riool als betrouwbaarder dan de enquêtes.

Conclusie

In 2012 werd er inderdaad veel gesnoven in en rondom Volendam, maar het meeste ter wereld? Nee. Maar omdat we niet weten hoe de situatie nu is, beoordelen we de stelling als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langs komen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt