In opstand tegen alles

Hans Beerekamp selecteert elke week twee samenhangende documentaires uit het aanbod van NPODoc.

Rebel Julius (15) in ‘Geef Me ‘s Ongelijk’ (Teledoc Campus/NCRV)
Rebel Julius (15) in ‘Geef Me ‘s Ongelijk’ (Teledoc Campus/NCRV)

Zo sterk als de nieuwe reeks korte documentaires in de reeks Teledoc Campus begon met Judith de Leeuws Bademeisters, zo sterk is ook het einde. In extreme close-ups geeft Laura Hermanides in Geef Me ‘s Ongelijk (NCRV) alle ruimte aan de redeloze opstandigheid van de vijftienjarige Julius. Hij woont in Amsterdam-Zuid, heeft alles wat zijn hartje begeert, is reteslim en weet dat maar al te goed van zichzelf. Toch is hij permanent boos, op alles en iedereen.

De film begint met een tirade tegen Arabieren, socialisten, kapitalisten, fascisten, eigenlijk alles wat niet anarchistisch is. Ook domheid is een voortdurende bron van ergernis. Julius windt zijn ouders om de vinger, maar zeker ook de docenten en begeleiders op school. Als hij weer eens uit de bocht is gevlogen, weet hij precies hoe hij deemoed moet acteren, zijn excuses aanbieden en zijn leven beteren. Blowen? Nee, uiteraard alleen in het weekend!

Je kunt in deze rebel without a cause naar believen het einde van een beschaving zien, maar misschien ook wel het begin van een nieuwe. En wellicht is er gewoon niets nieuws onder de zon.

Ruim dertig jaar geleden maakte de VPRO de documentairereeks Donkere Wolken Boven het Paradijs, over het einde van de welvaartsstaat zoals we die toen dachten te kennen. Frank Wiering portretteerde in Ratten Jenny (1982) een Berlijns punkmeisje, een stuk ouder dan Julius en met een verleden, dat ze voor een deel in de gevangenis doorbracht, wegens mishandeling van een wetsdienaar.

Wierings camera volgt haar in nachtelijke wandelingen langs de Muur, met een onafscheidelijke witte rat op de schouder, „mijn zuster”. Op de geluidsband horen we de revolutionaire muziek van Hanns Eisler als contrapunt. Want ook deze rebellie lijkt niet erg gericht tegen machthebbers, maar een diffuse dwarsheid, waarbij vooral de „spitsburgers” het moeten ontgelden. Want die verhinderen deze piraat Jenny te leven zoals zij dat wil. Denkt ze.

Het bleek niet het einde der tijden.

Beide films op nrc.nl/NRCdoc