Adiós, kleine leider

De Champions League-finale tegen Juventus vormt het slotstuk van zijn glorieuze carrière bij Barcelona.

Een spandoek met de afbeelding van Xavi bij zijn laatste duel in Camp Nou. „In de omgang is hij niets veranderd. Voor vrienden staat hij altijd klaar met dezelfde glimlach van vroeger”, zegt vriend David Bermudo.
Een spandoek met de afbeelding van Xavi bij zijn laatste duel in Camp Nou. „In de omgang is hij niets veranderd. Voor vrienden staat hij altijd klaar met dezelfde glimlach van vroeger”, zegt vriend David Bermudo. Foto Albert Gea/Reuters

David Bermudo (36) kijkt vanavond in het Catalaanse Villasar de Mar voor de televisie naar het laatste optreden van zijn vriend Xavi Hernández (35) in het shirt van FC Barcelona in de finale van de Champions League tegen Juventus. „Het zou natuurlijk schitterend zijn als hij zijn loopbaan kan afsluiten als aanvoerder met de cup in zijn handen. Iedereen gunt hem dat. Hij heeft zeventien jaar lang gedaan waarvan anderen, zoals ik, alleen maar konden dromen.”

Bermudo heeft het voetballeven van Xavi van heel nabij meegemaakt. Samen doorliepen ze de jeugdopleiding van Barça, speelden ze in het eerste en werden ze in 1999 met Spanje onder de twintig wereldkampioen in Nigeria. „Ik was twaalf jaar toen ik Xavi ontmoette. We waren Catalaanse jongens die bij het grote Barcelona mochten spelen. Anderen zaten intern in het internaat La Masía. Wij woonden allebei gewoon thuis bij onze ouders”, zegt Bermudo.

Organisator

Binnen FC Barcelona werd al snel met extra aandacht gekeken naar verrichtingen van de kleine Catalaan. Albert Capellas (47) weet zich de tiener Xavi nog precies te herinneren. „Ik was destijds student bewegingswetenschappen aan de Universiteit van Barcelona en ging in de weekeinden vaak naar jeugdwedstrijden kijken. Het was op een zaterdagmiddag in 1991 toen mijn oog viel op een kleine middenvelder. Hij controleerde het spel op een manier, die niemand sinds Pep Guardiola nog had gezien. Het elftal speelde een 1-3-4-3 systeem met Xavi als de organisator van achteruit. Toen was al te zien dat hij een grote kans van slagen had bij Barcelona”, vertelt Capellas, die acht jaar in verschillende functies bij de jeugdopleiding van Barcelona betrokken was.

Xavi is volgens Capellas een typisch product van de voetbalschool van FC Barcelona. „Er werd nooit gekeken naar de fysieke eigenschappen van jonge spelers. Het draaide om de technische mogelijkheden van een voetballer. En om inzicht van het spel. En daar is de scouting van Barcelona nog steeds op gericht”, stelt Capellas, die na Barcelona via Vitesse als hoofd jeugdopleiding bij het Deense Brøndby terechtkwam. „Er zijn naast Xavi natuurlijk tal van andere spelers met een kleiner postuur doorgebroken bij Barcelona. Kijk maar naar Pep Guardiola, Lionel Messi en Andrès Iniesta.”

Desondanks moest Xavi aan het begin van zijn carrière ook bij het eerste van FC Barcelona strijden tegen vooroordelen. Hij maakte in maart 1998 zijn debuut in het shirt van de blaugrana onder de Nederlandse trainer Louis van Gaal. Xavi stond in de hiërarchie toen nog achter spelers als Guardiola en Ivan de la Peña. „Veel mensen zijn dat nu misschien vergeten, maar Xavi heeft bij Barcelona moeten vechten voor zijn plek. Jezelf vanuit de jeugd in het eerste spelen is niet eenvoudig”, legt zijn oud-ploeggenoot Bermudo uit. „Het siert hem dat hij nooit heeft opgegeven en altijd in zichzelf is blijven geloven. Maar Xavi beschikte over zoveel kwaliteiten dat zijn tijd wel moest komen.”

Jeugd-WK

De grote doorbraak van Xavi had plaats op het jeugd-WK in april 1999 in Nigeria. ‘De Machine’ was de sterspeler van het Spaanse elftal dat voor het eerst wereldkampioen werd. Bermudo speelde als verdediger mee in alle wedstrijden voor het doel dat werd verdedigd door Iker Casillas. „Xavi was met afstand de beste van allemaal. Wij keken als ploeggenoten enorm tegen hem op. Hij was een jaar jonger dan ik, maar in zijn ontwikkeling een jaar verder. Xavi was in alles de leider van dat elftal. Hij bepaalde als geen ander het ritme van een wedstrijd.”

Spanje won de finale van het jeugd-WK afgetekend met 4-0 van Japan. De Spanjaarden waren dol van geluk, maar de stemming sloeg om toen bij het afsluitende diner de individuele prijzen bekend werden gemaakt. De Gouden Bal voor de beste speler van het toernooi ging naar de Malinees Seydou Keita. Het zilver en brons waren voor respectievelijk de Nigeriaan Pius Ikedia en de Spaanse topscorer Pablo Counago. „Dat Xavi niet als beste uit de bus kwam was zo oneerlijk. We zijn uit protest toen als team opgestaan en weggelopen”, vertelt Bermudo.

De op uitnodiging aanwezige Michel Platini was al net zo onaangenaam verrast als de Spanjaarden en riep Xavi bij zich. De Franse oud-voetballer fluisterde de Catalaanse middenvelder in het oor dat het een schande was dat de beste voetballer niet voor zijn prestaties was beloond. Platini voorspelde Xavi een grootste toekomst waarin hij vast nog weleens een Gouden Bal op het allerhoogste niveau zou winnen. Kort daarop liet AC Milan eveneens zien dat het zeer hoge verwachtingen had van Xavi en bood hem het dubbele van wat hij bij Barcelona verdiende. Xavi sloeg het aanbod af en bleef zijn club trouw.

Xavi speelde zich in de basis van zowel Barcelona als de Spaanse nationale ploeg. Bermudo moest tot 2001 wachten totdat hij eindelijk samen met Xavi voor het eerst in de basis van Barça stond in een bekerduel met Gimnástica de Torrelavega. Het was gelijk de laatste keer dat Bermudo in het eerste speelde. Zijn carrière speelde zich via Tenerife, Algeciras, Almería, Pontevedra en Sabadell in de kelders van het Spaanse voetbal af. Xavi ontwikkelde zich daarentegen tot één van de beste Spaanse voetballers ooit. „Ik ben hem altijd blijven volgen. In de omgang is hij niets veranderd”, zegt Bermudo. „Voor zijn vrienden staat hij altijd klaar met dezelfde glimlach van vroeger.”

Gouden Bal

Xavi beleefde als Spaans international zijn finest hour op het EK van 2008 in Zwitserland en Oostenrijk. Aan de hand van de nummer 6 won Spanje voor het eerst een grote internationale prijs. UEFA-voorzitter Michel Platini zorgde er op eigen gezag voor dat Xavi in Wenen nu wel de Gouden Bal voor beste speler van het toernooi kreeg. „Deze had je nog tegoed voor het toernooi in Nigeria”, voegde Platini hem toe. Bermudo: „Dit voelde voor Xavi als een prachtige genoegdoening.”

Bij Barcelona groeide Xavi uit tot boegbeeld van een unieke generatie Catalaanse voetballers, die met attractief combinatievoetbal alle mogelijke prijzen wist te winnen. Bermudo volgde Xavi als vriend en fan. „In 2010 had hij het verdiend om tot beste voetballer ter wereld verkozen te worden. Verder heeft hij alles bereikt. Ongelooflijk. Het afscheid is emotioneel voor hem. Dit is het einde van een voetballeven bij Barça. Ik spreek hem nu dagelijks. Het was moeilijk voor hem dat hij zijn basisplaats verloor. Dat is een van de redenen om te vertrekken. Hij wil geen rol op het tweede plan. In Qatar zal hij zich gaan ontwikkelen als coach. Want dat Xavi terugkomt als trainer van Barça staat vast.”