Gorbatsjov-stichting mogelijk aangemerkt als ‘ongewenst’

Het Russische ministerie van Justitie heeft een verzoek gekregen om de Gorbatsjov-stichting aan te merken als ‘buitenlandse agent’. De ngo van voormalig Sovjet-leider Michail Gorbatsjov zou een buitenlandse organisatie zijn die zich op een onwettige manier inlaat met de Russische politiek.

Michail Gorbatsjov bij het Europees Parlement in Brussel in 2009.
Michail Gorbatsjov bij het Europees Parlement in Brussel in 2009. Foto EPA / Olivier Hoslet

Het Russische ministerie van Justitie heeft een verzoek gekregen om de Gorbatsjov-stichting aan te merken als ‘buitenlandse agent’. Dat melden Russische media en de BBC. De ngo van voormalig Sovjet-leider Michail Gorbatsjov zou een buitenlandse organisatie zijn die zich op een onwettige manier inlaat met de Russische politiek.

Het verzoek komt na de publicatie van een rapport van de Gorbatsjov-Stichting eind vorige maand, waarin wordt opgeroepen tot nieuwe democratische hervormingen en het verbeteren van de relaties met het Westen. Volgens het rapport zijn in het Rusland van Poetin de democratische instituties afgebladderd, is de “politieke concurrentie” verdwenen en zijn de verhoudingen met het Westen “op het niveau van een nieuwe Koude Oorlog” gekomen.

Het verzoek om de Gorbatjsov-stichting in de ban te doen komt van Georgi Fjodorov, een lid van de Maatschappelijke Kamer van het Russische parlement, een instituut dat enigszins vergelijkbaar is met de Nederlandse Raad van State. Volgens Fjodorov bevat het rapport van de Gorbatsjov-stichting “een oproep tot een nieuwe perestrojka, dat wil dus zeggen, tot bestuurlijke en politieke hervormingen in het land.”

geen financiering uit buitenland

De wet tegen ‘buitenlandse agenten’ dateert uit 2013 en schrijft voor dat niet-gouvernementele organisaties die in Rusland actief zijn, geen financiering uit het buitenland mogen ontvangen en zich niet mogen inlaten met ‘politieke activiteiten’. Volgens Fjodorov is daar in het geval van de Gorbatsjov-Stichting sprake van, aangezien uit “open bronnen” bekend is dat de stichting van de voormalige Sovjetleider een “internationale non-gouvernementele organisatie is met een hoofdkwartier in San Francisco”. De Gorbatsjov-stichting ontkent dat het een kantoor heeft in de VS. Volgens de stichting wordt de organisatie niet gesteund met gelden uit het buitenland.

In de afgelopen jaren zijn verschillende ngo’s, waaronder ook mensenrechtenorganisaties, op de lijst van ‘buitenlandse agenten’ geplaatst. Hierdoor vallen ze onder verscherpte controle van de Russische overheid. In het geval van ‘overtredingen’ kunnen de organisaties worden opgeheven. Vorige maand werd ook ‘Dinastia’, een fonds dat zich bezig houdt met het ondersteunen van wetenschap en onderwijs, op de lijst geplaatst. Vorige maand ondertekende president Poetin een nieuwe wet, die het mogelijk maakt om internationale ngo’s zoals Amnesty en Human Rights Watch aan te merken als ‘ongewenste organisaties’.

over de stichting

Michail Gorbatsjov (84) was tussen 1985 en 1991 secretaris-generaal van de communistische partij en president van Rusland. Via democratische hervormingen (perestrojka) probeerde hij de communistische partij en de Sovjet-Unie te moderniseren. Zijn politiek leidde tot het einde van de Koude Oorlog en de val van de Muur, maar ook tot het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Dat laatste wordt Gorbatsjov door veel Russen kwalijk genomen.

De Gorbatsjov-stichting is een denktank die zich bezighoudt met sociaal-economische en politieke vraagstukken. Op 28 mei publiceerde de stichting het rapport De waarden van perestrojka in het hedendaagse Rusland. De auteurs van het rapport pleiten daarin voor een terugkeer van de democratische hervormingen uit het Gorbatsjov-tijdperk. Het rapport spreekt van een ,,onvoltooide revolutie’’.