‘Berlijn? Ik zeg niet meteen nee’

De Rotterdamse chef is een van de gewildste dirigenten ter wereld. Gisteren was hij hier met zijn Philadelphia Orchestra.

De ‘Twitterdirigent’ wordt Yannick Nézet-Séguin wel genoemd. Op Facebook is zijn leven goed te volgen.
De ‘Twitterdirigent’ wordt Yannick Nézet-Séguin wel genoemd. Op Facebook is zijn leven goed te volgen.

Donderdagavond, zeven uur – vijf kwartier voor het concert. Het Philadelphia Orchestra heeft jaren niet in het Concertgebouw gespeeld, maar meer repetitietijd is er niet op de drukbezette Europese tournee. De kritieken zijn, internationaal, indrukwekkend.

Na huishoudelijke mededelingen over de volgende reisdag richting Londen, finale van de tour, begint Yannick Nézet-Séguin direct aan Rachmaninov – om na dertig seconden weer af te tikken. „Als we de akoestiek van deze zaal willen benutten, moeten we meer de uitersten opzoeken. Dat betekent vooral: harder werken op de pianissimi.”

Sinds 2012 combineert Yannick (Montreal, 1975) – fit en gefocust – zijn chefschap in Rotterdam met een dubbel zo zware positie als chef van het Philadelphia Orchestra. „Luister zelf maar: het is een van de minder voorspelbare, echt goede Amerikaanse orkesten”, zegt hij.

Uw contract in Rotterdam omvat, ook de komende drie jaar, zes weken per seizoen. Volstaat dat om een goede chef te kunnen zijn?

„Ja, zeker de komende seizoenen denk ik dat het heel goed gaat: het orkest heeft naast mij veel goede gastdirigenten geprogrammeerd. Over afgelopen jaar ben ik wel ontevreden: ik was met het orkest op tournee, en daarom te weinig hoorbaar in Rotterdam. Overigens neem ik mijn chefsverantwoordelijkheden ook buiten die zes weken serieus. Gisteren was ik in Rotterdam voor audities, eind deze maand weer. Er zijn altijd wegen.”

Waarom stopt u in 2018?

„Mijn plan was altijd om in Rotterdam te blijven voor een periode van tien jaar. Nu is het voor mij en voor het orkest goed dat er een nieuw iemand komt. Daarbij blijf ik eredirigent, dus het is nog maar de vraag of ik na 2018 niet net zo veel concerten dirigeer als ervoor. Ik ben loyaal aan Rotterdam, mijn appartement houd ik ook aan. En een eigen Yannick Festival? Ja, heel graag.”

Uw naam wordt genoemd voor het chefschap van de Berliner Philharmoniker. Velen duiden uw contractverlenging in Philadelphia als teken dat u niet in de markt bent. Ja? Komt Berlijn te vroeg?

„Nee, het was Andris Nelsons die zei dat hij het te vroeg vond om ‘ja’ te zeggen tegen Berlijn. Ik heb dat nooit zo gezegd. Ik heb mijn contract in Philadelphia verlengd tot 2022 omdat ik dat de juiste stap vond. Daardoor lijkt het nu geen logisch moment voor Berlijn. Maar als ze voor me zouden stemmen, zou ik er natuurlijk wel over nadenken.”

Het publiek voor klassiek krimpt. Hoe verhoudt Amerika zich tot Europa en hoe kijkt u in dat licht terug op zeven jaar Rotterdam?

„Lastig. Waarschijnlijk weet de gemiddelde Europeaan beter wie Beethoven is. Maar in de VS is klassieke muziek acquired taste en daar voer ik met mensen gesprekken over details in uitvoeringen die hier weer nooit aan bod komen.

„De halflege zalen in Rotterdam zijn me vooral de laatste twee jaar gaan opvallen. Ik denk dat we een fout hebben gemaakt door de marketing te richten op nieuw publiek. Ook gewone concerten hebben een zetje nodig. Publiek dat je altijd trouw was, mag je niet voor lief nemen.”

U wordt wel de Twitterdirigent genoemd. Is uw aanwezigheid op sociale media strategie of hobby?

„Het is gewoon wie ik ben. Ik praat met u, ik twitter, ik facebook – voor mij zijn dat manieren om met het publiek te communiceren. Maar alles naast het dirigeren is secundair. Het gaat om de muziek.

„Ik twitter liever zelf dan via een assistent omdat ik me daar prettig bij voel. Ik ben als mens direct en open en ik hoop dat dat doorklinkt in hoe ik muziek maak.”

Uw orkest in Rotterdams maakte in 2014 verlies. In dat licht kwamen de inkomens van dirigenten, solisten en management ter sprake. Wat vindt u daarvan?

„Ik heb nooit een baan of een klus op financiële gronden geweigerd. Ik geloof ook dat de afgelopen jaren het bewustzijn voor topinkomens is gegroeid, en dat de overdreven uitschieters aan banden zijn gelegd.

„Het gevaar van die gelddiscussie vind ik vooral dat die het debat afleidt van de essentie, namelijk: hoe houd je het orkest als cultureel instituut relevant? Bij succesvolle Hollywoodfilms heeft niemand het over de kosten. Maar als de hele sector besluit dat het tijd is voor een salarisverlaging, prima.”

U bent net 40 geworden. Betekende dat iets? Voor een dirigent is iets ouder zijn misschien juist fijn?

Yeah... waarschijnlijk is dat waar. In theorie vind ik leeftijd irrelevant, maar ik ervaar 40 zijn toch als openbaring.

„ Mijn eerste levenshelft ging over het beklimmen van de ladder, serieus genomen worden en zoveel mogelijk orkesten zien te verleiden. Nu gaat het me alleen nog om de muziek. Mijn carrière is bijna irrelevant geworden.”