Wankele Nadal nu loopjongen in zijn eigen gravelkoninkrijk

Titelverdediger pijnlijk uitgeschakeld door Djokovic; kan gravelkoning nog terugkomen?

De Spanjaard Rafael Nadal werd gisteren in de kwartfinale uitgeschakeld door de Servische nummer één van de wereld,Novak Djokovic.
De Spanjaard Rafael Nadal werd gisteren in de kwartfinale uitgeschakeld door de Servische nummer één van de wereld,Novak Djokovic. Foto KENZO TRIBOUILLARD / AFP

Rafael Nadal loopt in april 2008 de vertrekhal van het vliegveld van Nice binnen. Hij heeft net het graveltoernooi van Monte Carlo gewonnen, door rivaal Roger Federer te verslaan. De Spanjaard wil zo snel mogelijk naar huis, naar Mallorca, naar zijn familie en zijn vriendin María Francisca. De enige manier om nog dezelfde dag op het eiland te komen is een goedkope vlucht met EasyJet.

Er ontstaat wat commotie als Nadal het vliegtuig instapt, cabinepersoneel is onder de indruk en medepassagiers applaudisseren als hij de grote trofee in het bagagerek probeert op te bergen. Dan vraagt een passagier of er naast Federer nog een andere serieuze rivaal was in Monte Carlo. „Novak Djokovic”, zegt Nadal zonder te twijfelen. „Over een paar jaar zal hij een flinke uitdaging voor ons vormen.”

Federer en hij vrezen in die periode de opkomst van de Serviër, vertelt Nadal in zijn autobiografie Rafa uit 2011, opgetekend door John Carlin. „We wisten allebei dat Djokovic de nieuwe ster was en dat hij meer dan welke andere speler dan ook onze gemeenschappelijke dominantie in gevaar kon brengen. Wat heel verontrustend was, was dat hij jonger was dan ik”, schrijft Nadal. „Dat was iets nieuws. Ik was er mijn hele leven al aan gewend, in tennis en in het juniorenvoetbal op Mallorca, dat ik de jonge knaap was die zo brutaal was de oudere spelers te verslaan.”

Nu wordt er op hém gejaagd door een aanstormend talent. Het gevreesde gebeurt: hardhitter Djokovic doorbreekt in zijn wonderjaar 2011 de jarenlange duodominantie van Nadal en Federer. Overal blinkt de Serviër uit, behalve op Nadals favoriete gravel. Daar is en blijft de Spanjaard meester. Zes onderlinge ontmoetingen op Roland Garros, waaronder twee finales: zes keer wint Nadal.

Aura van onoverwinnelijkheid

Tot gisteren 18.12 uur. Nadal maakt aan duel nummer zeven een rommelig einde met een dubbele fout. Overpowerd door Djokovic, 7-5, 6-3 en 6-1. Verwarrende stilte op het centre court, het vaarwel van de negenvoudig kampioen. Nadal trekt zijn bandana van zijn hoofd en schudt het zweet uit zijn lange haren. Bij het net geeft hij een paar vriendelijke tikken op de borst van Djokovic. Snel de handdoek in de tas, en weg is hij.

Zijn aura van onoverwinnelijkheid vervaagt, na tien jaar strakke dominantie. Het is zijn tweede nederlaag in elf jaar en 72 wedstrijden op zijn geliefde Roland Garros – de enige andere verliespartij was tegen de Zweed Robin Söderling in 2009. Voorlopig geen La Décima (tiende titel) in Parijs. De huidige nummer zeven van de wereld zal voor het eerst sinds 2005 buiten de toptien vallen.

Dat is niet zijn grootste zorg. Problematischer is hoe Nadal lange periodes speelt. Hij, die tegenstanders normaal vermorzelt in Parijs, wankelde als loopjongen in zijn eigen gravelkoninkrijk. 4-0 achterstand na 16 minuten. Onzeker, nerveus kijkend naar zijn coach en oom Toni Nadal, die hem Spartaans opleidde voor de tennistop. Geen ritme, forehand volledig van slag, angstige tweede service.

Bijtend op de lippen terugvechten tot 4-4, even gloort de oude Nadal. Om dan later toch nog de eerste set te verliezen. Tweede set geen kans. En een laatste set die volgens persbureau Reuters „awkward to watch” was. Nadal onwaardig. Zelfs zijn belangrijkste wapen, zijn vechtlust, ebt langzaam weg.

Verval

Nadal, teruggebracht tot de gewone sterveling. Het is verleidelijk te speculeren over het einde van zijn graveltijdperk. Het verval is te groot, in vergelijking met zijn voorgaande gravelseizoenen. De vraag is of zijn oersterke lichaam na al die jaren intensieve arbeid op begint te raken. „Heel vaak speel ik door de pijn heen”, zegt hij in zijn biografie. Gisteren oogde hij traag en tam. Het kan niet los gezien worden van de tweede helft van vorig jaar, waarin hij amper speelde door een polsblessure en een operatie aan de blindedarm. De oude Nadal is sindsdien niet meer opgestaan.

Tegelijkertijd: als iemand bewezen heeft sterker terug te kunnen komen na een zware periode – blessure of vormdip –, dan is hij het. „Ik ga vechten. Ik verloor hier in 2009 en dat was niet het einde. Ik verlies in 2015 en dat is ook niet het einde”, zei Nadal op de persconferentie na de kwartfinale.

Maar er zijn meer zorgen. Zijn spelsysteem verliest het van Djokovic. Die zette gisteren een nieuwe standaard in graveltennis. Meer variëteit, lepe dropshots, lobjes, volleys. Korte punten, om zo uit de slopende baselinerally’s met Nadal te blijven.

Djokovic speelt effectiever en sneller. Nadals voorbereiding voor zijn forehand – lange achterwaartse beweging waar hij veel topspin mee creëert – kost meer tijd dan de kortere, vlakke slag van Djokovic. Milliseconden, die het verschil maken. Zo wordt Nadal in de verdediging gedrukt – hij hangt in de hoeken, bijna tegen de boarding.

Een gruwelverjaardag beleefde Nadal, die gisteren 29 werd. Nu ook op gravel voorbijgestreefd door die één jaar jongere knaap uit Servië.