‘Over mijn lijk? Dat zou ik misschien anders zeggen’

Voorzitter van de VNG

De gemeenten hebben een nieuwe aanvoerder. Hoe pakt hij de pgb-problemen aan?

Burgemeester Jan van Zanen (53) van Utrecht heeft er een functie bij. Hij is gisteren in Apeldoorn gekozen tot voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), als opvolger van Annemarie Jorritsma, burgemeester van Almere, die senator wordt.

U treedt aan in een onrustige tijd. Uitvoeringsproblemen in de jeugdzorg, gemeenten met te weinig geld voor nieuwe taken, de rommel van de persoongebonden budgetten, de pgb’s. Wat gaat u hieraan doen?

„Lobbyen bij het rijk hoort bij de VNG. Maar we moeten als gemeenten ook naar onszelf durven kijken. Wij zijn eigenlijk de eerste overheid, helemaal nu we er dit jaar belangrijke taken als zorg bij hebben gekregen. We moeten laten zien dat we het kunnen. Op de uitvoering, en dan doel ik niet alleen op de pgb’s, moet eigenlijk niets aan te merken zijn.”

Maar juist de uitvoering hapert.

„Ja, maar pas op. Stel: het rijk had meer tijd genomen voor de decentralisatie. En stel: er waren wél bakken met geld geweest. Dan was het nóg de vraag of de uitvoering meteen helemaal goed was gegaan. Die decentralisatie is op zichzelf al een razend ingewikkelde operatie. Die moest ook nog eens snel, en er moest nog een randje geld af, om het eufemistisch te zeggen.”

De problemen met de pgb’s zijn technisch, bureaucratisch. Kan de VNG daar iets tegen beginnen?

„Richting kabinet kunnen we steeds opnieuw aan de bel trekken. Puur als voorbeeld: u zégt wel dat 95 procent van de hulpverleners nu krijgt uitbetaald, maar uit onze praktijk blijkt iets anders. Als je daarover fair rapporteert, heb je wel degelijk invloed. Maar ik wil voorkomen dat we meteen in de stand staan van: het komt door hullie of zullie. Wij als 393 gemeenten moeten laten zien wat we kunnen.”

Staatssecretaris Van Rijn zei half april dat de decentralisatie van de zorg ‘beheerst’ is verlopen. Wat vindt u van die woordkeus?

„Dat snap ik wel, vanuit zijn positie. Maar ja, wat is beheerst? Je zult maar het slachtoffer zijn van de problemen met die pgb’s. Je zult maar in onzekerheid verkeren over het krijgen van zorg. Ander voorbeeld: vorige week was er nog overleg tussen gemeenten en het rijk over het voornemen ook dit jaar een greep te doen uit de gemeentekas, om het zo maar te zeggen. Dat zijn geen handige dingen.”

Over de ‘greep uit de kas’ zei uw voorganger Annemarie Jorritsma vorige maand nog tegen het kabinet: Over my dead body. Zij hield van de strijd. En u?

„Ik ga het op mijn manier doen. Stevig als het moet en diplomatiek als het kan. En in het Nederlands.”

Over mijn lijk, dus?

„Ik zou het misschien anders zeggen. Maar ook ik vind: als het rijk ingrijpt in de lokale autonomie, dan is dat simpelweg niet acceptabel. Over mijn... – u begrijpt wat ik bedoel.”