Kamer praat over pgb’s. Het is chaos, maar Van Rijn zal overleven

De verwachting in Den Haag is dat Van Rijn het Kamerdebat van vandaag overleeft.
De verwachting in Den Haag is dat Van Rijn het Kamerdebat van vandaag overleeft. Foto ANP / Martijn Beekman

De Kamer debatteert vandaag opnieuw met staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA) over de problemen met het persoonsgebonden budget (pgb). Voor de zesde keer. Want de problemen zijn nog niet opgelost. Hoe zat het ook weer en overleeft Van Rijn het debat? De belangrijkste zaken op een rij.

1. Hoe zat het ook weer met de pgb’s?
Sinds begin dit jaar is de Sociale Verzekeringsbank (SVB) – opererend onder verantwoordelijkheid van twee ministeries – de instantie die persoonsgebonden budgetten uitbetaalt aan langdurig zieken, gehandicapten en ouderen die zelf hun hulp inkopen. Zo’n 200.000 Nederlanders maken gebruik van de pgb-regeling. De centralisatie van de uitbetalingen was bedoeld om fraude tegen te gaan. Vanaf het begin ontstond echter chaos in de uitvoering: veel zorgverleners werden maanden te laat, of helemaal niet uitbetaald.

De Kamer gaf Van Rijn tot 15 mei de tijd om de problemen met de pgb’s aan te pakken, maar die waren op dat moment nog niet voorbij. Wel liet Van Rijn weten dat inmiddels 95 procent van alle hulpverleners voor wie de declaraties “correct” zijn ingediend op tijd betaald zouden worden door de SVB. Maar een van de grote problemen met de pgb’s is juist dat het nieuwe declaratiesysteem zo ingewikkeld is dat goed declareren voor langdurig zieken en gehandicapten heel moeilijk is geworden. Er zijn veel instanties betrokken; systemen blijken niet op elkaar afgestemd.

Hoeveel declaraties niet correct worden ingediend, is bijvoorbeeld onbekend. In feite is daarmee ook onbekend hoeveel hulpverleners nog niet uitbetaald krijgen. Evenmin is helder of de hulpverleners die wel uitbetaald worden, het juiste bedrag overgeschreven krijgen.

2. Hoe gaan de betrokken partijen met de situatie om?
De SVB heeft, zo meldde Het Financieele Dagblad deze week, zo’n 60.000 pgb’s goedgekeurd zonder ze te controleren. Dat gebeurde in opdracht van staatssecretaris Van Rijn, zodat het geld direct kon worden overgemaakt aan pgb-houders of zorgverleners. De SVB gaat de aanvragen achteraf toetsen op rechtmatigheid. Als een aanvraag niet correct is en er te veel is uitbetaald, zal betrokken pgb-houders worden gevraagd het geld terug te storten. Als ze daaraan niet kunnen voldoen, dreigt een gat in het budget van gemeenten en verzekeraars. De SVB vreest nieuwe onrust als blijkt dat mensen geld terug moeten betalen. Ook wordt het een enorm werk om de aanvragen te controleren.

Foto ANP / Roos Koole

Foto ANP / Roos Koole

Veel gemeenten hebben intussen het heft in eigen hand genomen. NRC onthulde gisteren dat zeker zeventien gemeenten zelf pgb’s hebben voorgeschoten om te voorkomen dat zieke inwoners of hulpverleners in ernstige problemen komen. Nog eens zeven gemeenten hebben hiervoor uit voorzorg een noodvoorziening getroffen. Het gaat om zowel grote als kleine gemeenten, in het hele land. Sommige gemeenten betalen patiënten direct, andere de zorgverlener.

3. De positie van Van Rijn
De staatssecretaris moet zich vandaag voor de zesde keer in de Kamer verantwoorden voor de ontstane pgb-chaos. En hoewel vooral de oppositie felle kritiek heeft op de gang van zaken in het dossier, lijkt Van Rijn het debat van vandaag te gaan overleven. Hij nam eerder het standpunt in dat steun van de oppositie voor hem elementair was om zijn zorghervormingen met voldoende gezag uit te voeren, maar in de coalitie en in de omgeving van Van Rijn wordt nu beaamd dat hij zijn positie heeft herzien: hij is van plan óók aan te blijven wanneer de voltallige oppositie een motie van wantrouwen tegen hem zou steunen, schreef onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus gisteren in NRC.

Hoewel Van Rijn het debat dus zeer waarschijnlijk overleeft, kan hij er door de motie van wantrouwen toch beschadigd uitkomen. De problemen van Van Rijn worden versterkt door het uiteenvallen van de ‘C3’ (D66, CU, SGP), de oppositiepartijen die de begroting van de coalitie de laatste jaren steunden, aldus Meeus:

Hierdoor voelt ook D66 niet de geringste belemmering meer de confrontatie met het kabinet te zoeken. Waar ze in D66 benadrukken dat de partij puur wordt gedreven door zorgen over het pgb-dossier, smalen ze in de coalitie dat Pechtold zijn verlies aan politieke relevantie zou willen bestrijden.

Lees ook: ‘Coalitie weet Van Rijn om te praten‘ (€).