Boulez kan ook hartstochtelijk zijn

Pierre Boulez heeft de naam ontoegankelijke muziek te schrijven. Je kunt zijn composities niet nazingen en de berekeningen die eraan ten grondslag liggen zijn notoir ingewikkeld. Boulez zelf gebruikt voor zijn werk echter het verrassende beeld van vissen in een aquarium: kleurrijk, zwevend, onvoorspelbaar flitsend van beweging. Verrek, denk je, wanneer vervolgens een stuk klinkt – hij heeft gelijk.

De geweldige voorstelling Beyond the Score combineerde muziek van Boulez met diens eigen puntige commentaar erop via video. Muziek en toelichting wisselden elkaar in een prettig ritme af, niet onderbroken door applaus, en met een sterke dramaturgische lijn. Behapbaar maar zonder neerbuigend te vereenvoudigen kreeg het publiek handreikingen aangeboden bij het luisteren. Zo kon je ontdekken dat klankkleur voor Boulez veel belangrijker is dan melodie. Of hoorde je hem uitleggen dat hij, zijn cerebrale imago ten spijt, wel degelijk een emotie wil delen: „Creativiteit is een vorm van vrijgevigheid, zelfs voor egoïsten.”

In het door architect Frank Gehry (een vriend van Boulez) ontworpen decor werden mobiele videoschermen door figuranten over het podium bewogen, wat de aandacht stuurde en zorgde voor een vanzelfsprekende dynamiek. Allerlei bij de muziek relevante onderwerpen kwamen langs, telkens goed gekozen en klinkend geïllustreerd, van harmonieleer tot Boulez’ persoonlijke ontmoetingen met Igor Stravinsky. De rol van de twee cruciale dichters in zijn oeuvre, Stéphane Mallarmé en René Char, werd voorbeeldig geïntroduceerd en toegelicht, waardoor het vocale werk aan zeggingskracht won.

De muzikale uitvoering was van hoog niveau en gaf blijk van affiniteit met Boulez’ klankwereld. Die is geenszins dor en schoolmeesterachtig, maar sensueel, divers en hartstochtelijk.