Wat is dat met kapiteins?

Meer dan vierhonderd passagiers van het gekapseisde Chinese cruiseschip Oostelijke Ster waren gisteravond nog vermist. Mogelijk houden ze zich in leven dankzij luchtbellen. En de kapitein? Die was al lang van boord.

Reddingswerkers op de romp van het cruiseschip dat maandagavond kapseisde in de Chinse Yangtze-rivier. Foto EPA
Reddingswerkers op de romp van het cruiseschip dat maandagavond kapseisde in de Chinse Yangtze-rivier. Foto EPA

Bijna anderhalf etmaal nadat op maandagavond het verouderde cruiseschip Oostelijke Ster in slecht weer kapseisde in de Chinese Yangtze-rivier, werd nog naar ruim 437 vermiste mensen gezocht. De kans dat tientallen duikers en duizenden reddingswerkers in de romp nog overlevenden vinden, werd hoe langer de zoektocht duurde hoe kleiner.

Gevreesd wordt dat daarmee de grootste, naoorlogse maritieme ramp op China’s langste rivier een feit was. Gisteravond plaatselijke tijd, 24 uur nadat de vier dekken tellende Oostelijke Ster in een zware storm met rukwinden van 12 op de schaal van Beaufort zonk, waren slechts veertien overlevenden gered en vijf lichamen geborgen.

De kapitein leeft nog

Het reddingswerk bij de rampplaats tussen Jingzhou en Jianli kwam laat op gang door slecht weer, sterke stroming en doordat om nog onbekende redenen de kapitein geen noodsignaal had uitgezonden. Dat deden de passagiers in het bezit van mobiele telefoons voor zover bekend ook niet. Een zoon in Shanghai vertelde dat hij zijn vader nog een half uur voor de ramp aan de telefoon had gehad en te horen had gekregen dat het weliswaar zwaar regende, maar dat verder alles in orde was.

De kapitein en de eerste machinist, die naar eigen zeggen het schip als eersten hadden verlaten om hulp te zoeken, zijn onmiddellijk gearresteerd, een gebruikelijke stap in China bij zware ongelukken. Het feit dat zij het incident hebben overleefd, wordt door familieleden en mensen op het internet zeer verdacht gevonden. Vergelijkingen met de Sewol die vorig jaar voor de kust van Zuid-Korea verging en waarbij 304 studenten om het leven kwamen, dringen zich op in de publieke opinie.

Volgens het Chinese persbureau Xinhua zegt de kapitein dat de Oostelijke Ster in moeilijkheden kwam als gevolg van onverwacht slecht weer en door een „tornado” omver werd geblazen. Maar het Chinese woord voor tornado kan ook vertaald worden als ‘hele sterke wind’. Het merkwaardige is dat andere schepen op de druk bevaren Yangtze, waaronder een cruiseschip dat tegelijkertijd de vertrekhaven Nanjing had verlaten, wel waren gaan schuilen toen het begon te spoken. Er was geen weeralarm afgekondigd.

Een ramp ligt politiek gevoelig

Het Chinese schip met de 405 hoofdzakelijk gepensioneerde passagiers, vijf gidsen en 46 bemanningsleden was op weg van Nanjing via de Drieklovendam naar Chongqing, een tien dagen lange tocht van 1.500 kilometer. Een cruise op de Yangtze naar de dam met sluizen en een waterkrachtcentrale die de opmars van China symboliseren, is een van de belangrijkste vakantieactiviteiten van het land en ook onder staatsbedrijven een geliefd uitje voor werknemers en gepensioneerden. Rampen van deze omvang zijn politiek gevoelige incidenten en tegelijkertijd kansen voor de autoriteiten om zich van daadkrachtige zijde te laten zien. De Chinese premier Li Keqiang was betrekkelijk snel ter plaatse en zijn coördinerend werk werd door de staatsmedia uitvergroot.

Uit beelden en getuigenissen van reddingswerkers bleek gisterochtend nog dat er passagiers in leven waren. Een reddingswerker die kruipend over de romp van het schip met een hamer signalen gaf, hoorde tikkende geluiden terug. In de loop van de dag en de avond verstomden die geluiden. Lokale autoriteiten gaven gisteravond aan dat ze de voorbije nacht zouden gebruiken om te beslissen over een volgende stap in het reddingswerk. Er zou sprake zijn van luchtbellen in de romp van het schip die door passagiers mogelijk worden gebruikt om in leven te blijven. Als er in de romp wordt geboord, zouden die bellen lek kunnen gaan, met alle gevolgen van dien.

Bij het kantoor van het organiserende reisbureau Xiehe Travel en bij een overheidsgebouw in Shanghai aan de monding van de Yangtze kwamen gisterochtend familieleden en vrienden van de opvarende bijeen. Zij hadden tevergeefs geprobeerd telefonisch contact te krijgen met hun familieleden aan boord. In de loop van de ochtend ging diepe ongerustheid gepaard met woedende kritiek op het gebrek aan informatie en de late start van de reddingswerkzaamheden.

Het bedrijf heeft grote schulden

Het belang van de Yangtze als transportader in de tweede economie van de wereld is aan het verminderen, maar door de snelle toename van cruiseschepen is het nog altijd druk. Het toezicht op de veiligheid van de cruiseschepen die hoofdzakelijk vanuit Chongqing in het westen en Nanjing in het oosten opereren is versnipperd over vijf provincies en drie nationale instanties. Volgens de New York Times heeft het staatsbedrijf dat eigenaar is van Oostelijke Ster, een schip uit 1994, voor 14,5 miljoen dollar aan bezittingen en voor 30 miljoen aan schulden. Het bedrijf is niet van plan de reizen van de andere negen cruiseschepen van haar vloot te staken.

In de loop van gisterochtend kregen Chinese media in het kader van het „management van de publieke opinie” opdracht zich in de berichtgeving te concentreren op de reddingswerkzaamheden onder supervisie van de premier en zich te onthouden van het stellen van indringende vragen over de oorzaak. Chinese media kregen ook nadrukkelijk de opdracht weg te blijven van de rampplek.