Hoe groot is de kans dat je binnen vijf jaar overlijdt?

Foto ANP / Robin Utrecht

Wie wil weten wat de kans is om binnen vijf jaar dood te gaan, kan vanaf nu terecht op www.ubble.co.uk. Ruim tien vragen leiden naar de uitslag. Die geldt alleen voor 40- tot 70-jarigen. Het zijn vragen die iedereen zelf kan beantwoorden. Naar cholesterolgehalte, bloeddruk en longfunctie wordt niet gevraagd. Lengte, gewicht en buikomvang blijven ook buiten beeld.

Sommige vragen verrassen. Mannen moeten opgeven of ze een auto bezitten of ter beschikking hebben. Een 62-jarige man mét auto leeft gemiddeld drie jaar langer dan een autoloze man. Mannen krijgen ook de vraag hoeveel mensen er in zijn huishouden wonen en of daar een vrouw of partner bij zit. Vrouwen hoeven niks in te vullen over auto of partner. Zij geven op hoeveel kinderen ze hebben gekregen. En of ze ooit een arts hebben geraadpleegd voor zenuwen, spanning, angst of depressie. Kinderen en zenuwproblemen zijn voor mannen geen voorspellers van een spoedige dood.

het onderzoek

Het is het seksisme voorbij. De Zweedse onderzoekers begonnen met 655 ‘weetjes’ over bijna 500.000 Britten en lieten de statistiek werken om uit die gegevensmassa de beste vragenlijst te genereren. Aangezien doodsvoorspellers voor mannen en vrouwen verschillend zijn, rolden er verschillende vragenlijsten uit.

Dit is de eerste eenvoudige vragenlijst die de kans op de dood binnen afzienbare tijd door alle doodsoorzaken geeft, schrijven de Zweedse epidemiologen Andrea Ganna en Erik Ingelsson in een vannacht online gepubliceerd artikel in The Lancet. Andere risicocalculators gaan over één doodsoorzakencategorie (zoals hart- en vaatziekten) of over één risicofactor om te overlijden (bijvoorbeeld roken).

Lees hier een samenvatting van het onderzoek.

Ganna en Ingelson gebruikten de gegevens van de UK Biobank. 500.000 Britten lieten zich daarvoor uitvragen en opmeten en stonden bloed af. Die gegevens over gezondheid, leefstijl en leefomstandigheden zijn tussen 2007 en 2010 vastgelegd. Inmiddels waren er 8.532 overleden.

Geïnteresseerde onderzoekers mogen de geanonimiseerde gegevens van de UK Biobank gebruiken, nadat hun onderzoeksvoorstel is goedgekeurd. Ganna en Ingelsson stelden voor een risicocalculator te maken op basis van dingen die mensen over zichzelf weten. Dat kon. Bij de statistische verwerking bleek dat metingen als bloeddruk en cholesterol de dood niet beter voorspellen dan wat de mensen zelf al weten. Bij mannen is het eigen oordeel over gezondheid de beste voorspeller voor een snelle dood. Bij vrouwen is dat een kankerdiagnose.

Naast een overlijdenskans binnen vijf jaar (2,9 procent voor een niet-rokende samenwonende 62-jarige met auto en zonder ernstige ziekten of invalid-uitkering) geeft de website ubble ook de ubble-leeftijd. Dat is de leeftijd die bij het gemeten overlijdensrisico hoort. Iemand met een lagere ubble-leeftijd dan zijn kalenderleeftijd is gezond, vergeleken met leeftijdgenoten.

geen doodsoorzaken

De onderwerpen in de vragenlijst zijn geen doodsoorzaken, benadrukken de onderzoekers. Het kopen van een auto bezorgt een man dus geen levenswinst. Het is wel een teken van welvaart en gezondheid. Wie zijn levenskans wil verhogen, moet bewegen, niet roken en gezond eten, schrijven de onderzoekers.

En Ubble? De onderzoekers leggen op de website uit hoe ze aan de naam komen:

“De naam verwijst naar de Hubble Space Telescoop die ook grote onbekende ruimte wil verkennen. En je kunt het ook lezen als acroniem voor UK Longevity Explorer.”

Over die twee b’s zwijgen Ganna en Ingelsson.

De hele test doen? Klik hier.